از تب مرداد تا توسعه زیرساخت های برقی در فارس

غیاث ملک حسینی-«خبرجنوب»/ هنوز تب مردادماه از پیشانی تقویم فروکش نکرده بود که فضای مجازی پر شد از یک فراخوان عمومی برای اعتراض به قطعی های مکرر برق. این فراخوان از مردم شیراز می خواست که در اعتراض به قطعی های مکرر برق آن هم در گرمای تابستان، سه روز متوالی را از ساعت 18 در مقابل استانداری فارس به تجمع بنشینند و صدای اعتراض خود را به گوش مسئولان برسانند. در این فراخوان چند کلیدواژه اما بیش از دیگر واژه ها خودنمایی می کرد که از آنجمله می توان به «خواسته مسالمت آمیز، متضرر شدن مردم و کاسبان، مطالبه آسایش و رفاه به عنوان حقی مسلم برای شهروندان و همچنین بروز اختلال در زندگی آنها» اشاره کرد.

این تجمع هر چند بر اساس اعلام متولیان امر در نخستین شب برگزاری مدیریت شد اما خود زنگ هشداری بود تا مسئولان را به این واقعیت رهنمون کند که شهروندان حرفهای ناگفته بسیار دارند اما در عین حال می خواهند حرف خود را در یک فضای سالم، بی حاشیه و بدون تنش به گوش مسئولان برسانند.

در این رهگذر یادآوری این موضوع خالی از لطف نیست که در آذرماه سال 1401 اسماعیل محبی پور، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی وقت استانداری فارس اعلام کرده بود در راستای اجرای اصل ۲۷ قانون اساسی مبنی بر آزادی تشکیل اجتماعات و راهپیمایی های بدون حمل سلاح -به شرطی که مخل امنیت و مبانی اسلام نباشد- باغ جنت شیراز به عنوان نخستین مکان برای برگزاری این گونه اجتماعات تعیین شود. این موضوع هر چند در گذر ایام از یاد مسئولان رفت اما ضرورت آن همچنان در گوشِ عافیت اندیشی این شهر زنگ می زند و ضرورت دارد مسئولان، فضایی جایی را پیش بینی کنند تا مردم از صنوف مختلف و در چارچوب قانون بتوانند حرف دل خود را با مسئولان درمیان بگذارند و صدای اعتراض شان را در فضایی امن و بدون حاشیه سازی به گوش سیاستگذاران و تصمیم گیران برسانند.

در این رهگذار و در پیامد اعتراضی که در پی قطعی های مکرر برق شکل گرفت به نظر می رسد مردم نیز باید برخی واقعیت های فنی، زیرساختی و اقلیمی را در بروز این شرایط لحاظ کنند و بپذیرند که ظرفیت تولید برق در کشور بزرگی مانند ایران تحت تاثیر عوامل مختلفی با کاستی ها و کمبودهایی مواجه می شود.

آنگونه که بارها متولیان حوزه انرژی در کشور اعلام کرده اند عمده ترین دلیل قطعی ها نبود توازن در میزان تولید و مصرف برق می باشد، به عنوان مثال مازیار جمشیدی، مدیر بهره‌برداری و کنترل شبکه برق کشور روز دوشنبه ۲۷  مردادماه گفت که میزان مصرف برق در ساعات اوج بار از رقم ۷۴ هزار مگاوات عبور کرده و نسبت به روزهای گذشته افزایش محسوسی داشته است.

برخی منابع نیز نیاز کشور را بالغ بر 80 هزار مگاوات برق و تولید آن را رقمی در حدود 60 هزار مگاوات اعلام کرده اند که خود نشان دهنده کسری 20 هزار مگاواتی در تولید می باشد. این موضوع البته دلایل گوناگونی دارد که بخشی از آن به عمیق تر شدن فاجعه خشکسالی، کاهش آب سدها و در پیامد آن خارج شدن نیروگاه های برق آبی از مدار و عدم سرمایه گذاری برای احداث نیروگاه های جدید برمی گردد.

علاوه بر این ها، بی توجهی به ظرفیت های کشور در زمینه انرژی های نو مانند انرژی بادی و خورشیدی، خارج شدن شدن نیروگاه هسته ای بوشهر از مدار برای اُورهال و سوخت گذاری و نهایتاً افزایش مصرف برق به دلیل شیوع و ماندگاری موج گرمای طاقت فرسا از جمله عواملی است که فاصله تولید و مصرف را بیشتر و تنور نارضایتی ها را داغ تر کرده است.

در واکنش به این شرایط برخی نمایندگان مجلس نیز بیکار ننشسته و در کنار توصیه به مردم برای کاهش و مدیریت مصرف خود، وزرا و دولتمردان را نیز به تیغ انتقاد سپرده و خواستار تلاش و جدیت بیشتر آنها برای کاهش فشار بر مردم و صنایع به دلیل قطعی های مکرر برق شده اند.

به عنوان نمونه ابراهیم عزیزی، نماینده شیراز و زرقان و رئیس کمیسیون امنیت ملی در توئیتی در شبکه اجتماعی ایکس(توئیتر سابق) خواستار برخورد با ترک فعل ها شد و نوشت:  «مدیران و متولیان نباید اجازه دهند مطالبه به حق مردم شیراز و فارس در جریان خاموشی های بی نظم، دستمایه دشمنان مردم ایران شود. قطعا با تحقیق و تفحص با کسانی که در این مسیر کوتاهی و ترک فعل کرده اند برخورد می گردد».

سید اسماعیل حسینی، دیگر نماینده شیراز و سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نیز طی سخنانی با اشاره به کاهش 50 درصدی آب پشت سدها گفت: 12 هزار مگاوات از ظرفیت برق تولیدی  کشور را نیروگاه های برق آبی تشکیل میدهند، بنابراین با کاهش آب پشت سدها طبیعتاً با کاهش تولید برق هم مواجه خواهیم شد. وی یکی از دلایل افزایش روند خاموشی ها را خارج شدن نیروگاه های برق آبی از مدار عنوان کرد و ادامه داد: در حال حاضر در ساعات اوج مصرف با 14 هزار مگاوات کسری مواجه هستیم که طبیعتاً از طریق اعمال خاموشی ها مدیریت می شود. حسینی در عین حال از وارد مدار شدن 800 مگاوات انرژی خورشیدی خبر داد و گفت: بکارگیری 2 میلیارد و 300 میلیون دلار از منابع صندوق توسعه ملی برای احداث نیروگاه های خورشیدی با ظرفیت 7 هزار مگاوات نیز مصوب شده است.

به گفته وی، در استان فارس برای تولید چند هزار مگاوات انرژی خورشیدی مجوز صادر شده اما علاوه بر اینها اقداماتی مانند افزایش راندمان نیروگاه ها، کاهش تلفات شبکه، هوشمندسازی کنتورهای برق و بهینه سازی دستگاه ها و تجهیزات مصرف کننده برق باید در دستور کار قرار گیرد.

عضو مجمع نمایندگان فارس در ادامه با اشاره به روند کاهشی گرمای هوا ابراز داشت: بررسی ها نشان می دهد که به ازای هر یک درجه کاهش دما مصرف برق 1500 مگاوات کاهش می یابد؛ بنابراین باید امیدوار بود که در هفته های آتی با کاهش مصرف برق، روند خاموشی ها متوقف شود.

حسینی در پایان سخنان خود با تاکید براینکه رفع ناترازی انرژی، موضوعی نیست که به تنهایی از عهده یک وزارتخانه برآید تصریح کرد: بدون شک تحقق این مهم به اجماع حاکمیتی و مردم نیاز دارد.

اما محسن جوادی آزاد، مدیر روابط عمومی شرکت برق منطقه‌ای فارس و بوشهر در پاسخ به این سئوال که چرا همگان بر کاهش 15 درصدی مصرف برق برای پایان خاموشی ها تاکید دارند، گفت: انتخاب این عدد تصادفی نیست و عدد ۱۵ درصد، براساس تحلیل‌های دقیق «مدیریت بار» انتخاب شده است.

به گفته وی، اگر بخواهیم نگاهی واقع بینانه به مشکلات اصلی شبکه برق ایران داشته باشیم، مصرف بیش از اندازه در ساعات اوج یکی از چالش های اصلی شبکه برق به شمار می رود.

جوادی آزاد با بیان اینکه در این ساعات، همه مشترکین  اعم از خانگی، صنعتی و تجاری به طور همزمان از دستگاه‌های پرمصرف استفاده می‌کنند و همین موضوع زمینه افزایش بار و فشار به شبکه توزیع را باعث میشود گفت: تاکید همگانی بر کاهش 15 درصدی مصرف برق، عمدتاً معطوف به همین ساعات پیک یا ساعات اوج مصرف می باشد.

مدیر روابط عمومی شرکت برق منطقه‌ای فارس و بوشهر در ادامه با بیان اینکه تحلیل‌های بارندگی و میزان تولید نیروگاه‌ها نیز نشان می‌دهد که فاصله بین نقطه پیک مصرف و حداکثر توان قابل تولید شبکه برق در حدود همین ۱۰ تا ۱۵ درصد است اظهارداشت: تحقق این میزان کاهش به معنای کاهش فشار بر شبکه، نزدیک شدن دامنه تولید و مصرف و نهایتاً گریز از منطقه خاموشی ها می باشد. به معنای ساده تر و دقیق تر، اگر بتوانیم مصرف را تنها ۱۵درصد در ساعات اوج کاهش دهیم از ورود شبکه به شرایط قرمز و قطعی برق جلوگیری خواهد شد.

در همین ارتباط شرکت توزیع نیروی برق شیراز نیز طی اطلاعیه ای از روند تعدیل خاموشی‌های خانگی برق در این کلانشهر خبرداد. در این اطلاعیه‌ ضمن قدردانی از صبوری مشترکان، اعلام شده است که با همکاری مردم و کاهش پیش‌بینی‌شده دما، روند تعدیل خاموشی‌های خانگی از ۲۹ مرداد آغاز و تا پایان شهریور ادامه داشته باشد.

این اطلاعیه همچنین درباره علت افزایش موقت خاموشی‌ها توضیح داده که «افزایش بی‌سابقه دما و خشکسالی گسترده» باعث کاهش تولید نیروگاه‌های برق‌آبی کشور، به‌ویژه نیروگاه‌های کارون ۳ و ۴ شده و این نیروگاه‌ها به دلیل کمبود منابع آبی از مدار تولید خارج شداه اند. علاوه براینها ثبت رکوردهای دمایی جدید در نیمه دوم مردادماه نیز سهم خاموشی‌های خانگی را موقتاً افزایش داده است.

در ارتباط با همین موضوع حسینعلی امیری، استاندر فارس نیز در سخنانی به مناسبت آغاز هفته دولت، موضوع ناترازی انرژی در استان را مورد اشاره قرار داد و گفت: هرچند فارس در زمینه مدیریت مصرف برق شرایط نسبتاً بهتری از دیگر استان‌ها دارد، اما برای رفع کامل این مشکل به تصمیمات کلان ملی نیاز داریم.

وی همچنین از اختصاص بیش از دو هزار و ۳۰۰ هکتار زمین برای ایجاد نیروگاه‌های خورشیدی در فارس خبر داد و گفت: تفاهم‌نامه‌ای برای ساخت نیروگاه با ظرفیت هزار مگاوات منعقد شده که بخش قابل توجهی از آن تا ۲۲ بهمن به بهره‌برداری خواهد رسید.

در این شرایط که مسئولان رفع چالش کمبود برق را به همراهی و همکاری ابر و باد و مه و خورشید و فلک موقوف کرده اند، باید منتظر ماند و دید که با کاهش دما، روند خاموشی ها نیز نزولی می شود یا همچنان کار از دست مسئولان خارج باقی می ماند؛ چراکه تجربه های چند سال اخیر نشان داده که مسئولان باید در اولویت بندی برنامه های خود برای رفع نیازهای ضروری مردم و کشور تجدید نظرهای جدی داشته باشند.