نوروز ۱۴۰۴؛ از تخت جمشید چگونه حفاظت می شود ؟

مرجان دهقانی «خبرجنوب»/ با افزایش چشمگیر تعداد بازدیدکنندگان از تخت‌جمشید در نوروز ۱۴۰۳، نگرانی‌ها درباره احتمال آسیب به این اثر جهانی شدت گرفت. برای بررسی اقدامات حفاظتی و مدیریت گردشگران، با دکتر علیرضا چاوردی، رییس پایگاه جهانی تخت‌جمشید، گفت‌وگویی انجام دادیم.

وی درباره محدودیت‌های بازدید، نظارت الکترونیک، افزایش نیروهای حفاظتی و آموزش بازدیدکنندگان توضیح داد و بر لزوم هماهنگی بیشتر برای صیانت از این میراث تاریخی تأکید کرد. چاوردی بابیان اینکه از ماه‌ها قبل با تشکیل کارگروه‌های تخصصی و برگزاری جلسات متعدد، برنامه‌ریزی‌های لازم برای مدیریت نوروز انجام شده است، گفت: "روزانه پذیرای حدود ۵۰ هزار بازدیدکننده هستیم که این جمعیت نیازمند خدمات متنوع و گسترده‌ای هستند.

وی افزود: "اگرچه با محدودیت‌های مالی مواجهیم، اما تمام تلاش خود را به کار گرفته‌ایم تا تجربه‌ای در شأن این اثر جهانی برای مردم فراهم کنیم.

چاوردی با تأکید بر اولویت رضایت بازدیدکنندگان خاطرنشان کرد: هدف اصلی ما این است که مردم در مدت حضور چند ساعته‌شان در تخت‌جمشید، لحظات خوشی را تجربه کنند و با خاطره‌ای ماندگار این مجموعه را ترک نمایند.

دکتر چاوردی، با تأکید بر فراهم‌آوری زیرساخت‌های لازم برای گردشگران، اذعان کرد: تمامی مسیرهای بازدید به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که امکان آسیب به آثار تاریخی را به حداقل می‌رسانند. گردشگران با فاصله یک متری از دیوارها حرکت می‌کنند و هیچ تماس مستقیمی با آثار ندارند. همچنین، نقاط حساس مانند پلکان‌ها و بلوک‌های سنگی با پوشش‌های چوبی و طناب‌گیرها محافظت می‌شوند.

وی ادامه داد: توزیع مناسب بازدیدکنندگان در محوطه و استفاده از حفاظ‌های فیزیکی مانند داربست، شیشه و طناب‌گیرها، احتمال آسیب‌های انسانی را تقریباً به صفر رسانده است. حتی طراحی معماری تخت‌جمشید به‌گونه‌ای است که از تمرکز جمعیت در یک نقطه جلوگیری می‌کند. با وجود تمامی این تمهیدات، هیچ شواهدی دال بر تخریب ناشی از حضور گردشگران وجود ندارد.

دکتر چاوردی با اشاره به تقویت سیستم نظارتی مجموعه اظهار داشت: ۳۰ نگهبان به صورت شبانه‌روزی و ۲۵ کارشناس متخصص به طور دائم در محوطه تاریخی مستقر هستند." درباره بهبود سیستم ترافیکی مجموعه توضیح داد: "با ساماندهی پارکینگ‌ها و ایجاد مسیر یکطرفه برای ورود و دو مسیر خروجی، مشکل تراکم بازدیدکنندگان را حل کرده‌ایم.

وی به راه‌اندازی رادیوی تخصصی این مجموعه اشاره و بیان کرد: رادیوی تخت‌جمشید به صورت روزانه به معرفی آثار و افزایش آگاهی بازدیدکنندگان می‌پردازد. همچنین با ایجاد دفتر نظر سنجی، روزانه نظرات مردم را جمع‌آوری و تحلیل می‌کنیم.

چاوردی به خدمات بهداشتی مجموعه اشاره کرد و توضیح داد: شبکه بهداشت با حضور پزشک ۲۴ ساعته، اورژانس و آتش‌نشانی به صورت کامل در محل مستقر هستند تا ایمنی بازدیدکنندگان تأمین شود. همچنین از تشکیل ستاد ویژه مدیریت و خدمات‌رسانی در محوطه تاریخی خبر داد و گفت: این ستاد به صورت مستقل در محل تخت‌جمشید فعالیت می‌کند.

وی به اقدامات اجرایی اشاره و خاطرنشان کرد: تمامی گروه‌های کارشناسی موظفند روزانه در میان بازدیدکنندگان حضور یابند تا به سوالات پاسخ دهند و در صورت نیاز راهنمایی‌های لازم را ارائه کنند. همچنین از بنرهای راهنما در سطح محوطه استفاده شده است.

در بخش خدمات دیجیتال نیز وبسایت تخصصی persepolis.it راه‌اندازی شده که شامل تمام اطلاعات گردشگری، توصیف کاخ‌ها و امکان بازدید مجازی سه‌بعدی از مجموعه را فراهم کرده است. از دیگر امکانات ایجاد شده، سیستم حمل و نقل پشتیبان، برنامه‌های نور و صدا در دو سانس و وجود بیست نیروی خدمات‌دهنده برای نظافت مستمر محوطه و کارگاه‌های مرمت فعال برای آموزش بازدیدکنندگان است.

این مقام مسئول تأکید کرد: تمامی این تمهیدات برای ارتقای کیفیت بازدید و حفاظت از آثار تاریخی طراحی و اجرا شده‌اند. همچنین از به‌کارگیری نیروهای متخصص برای نگهداری محوطه تاریخی خبر داد و گفت: تیم‌های ویژه‌ای به صورت مستمر مشغول پاکسازی علف‌های هرز و نگهداری پلکان‌های چوبی هستند.

وی افزود: کارگاه نجاری مجموعه به‌صورت دائم پلکان‌های چوبی را بررسی و در صورت نیاز، تعمیرات فوری انجام می‌دهد. دکتر چاوردی به راه‌اندازی ژنراتور برق پشتیبان اشاره کرد و توضیح داد: این سیستم برای مواقع قطعی برق طراحی شده تا بلافاصله جایگزین شبکه اصلی شود.

وی همچنین از افزایش دستگاه‌های بلیت‌فروشی خبر داد و گفت: با نصب این دستگاه‌ها، ورود بازدیدکنندگان به محوطه تسهیل شده است. دکتر چاوردی با اشاره به خدمات جدید امسال برای گردشگران اعلام کرد: "غرفه‌های ویژه مادر و کودک برای رفاه حال خانواده‌ها و غرفه پیجویی برای گمشدگان ایجاد شده است.

وی از راه‌اندازی کارگاه‌های نقاشی مخصوص کودکان در مرکز مجموعه خبر داد.

رئیس پایگاه جهانی تخت‌جمشید خاطرنشان کرد: موزه به صورت رایگان درآمده تا امکان بازدید برای همه فراهم شود. همچنین نقاط پرتراکم مانند ورودی موزه مدیریت شد. وی به امکانات ویژه برای معلولان اشاره کرد: جانبازان و افراد دارای معلولیت می‌توانند از درب اصلی اداری استفاده کنند و سرویس‌های بهداشتی مخصوص در اختیارشان قرار گرفته است.

از دیگر خدمات جدید، نظافت شبانه‌روزی سرویس‌های بهداشتی و خدمات مستمر تیم‌های فنی آب و برق است. همچنین سرویس‌های بهداشتی مجزا برای آقایان و بانوان احداث شده است.

رئیس پایگاه جهانی تخت‌جمشید از مهمترین برنامه‌های امسال خبر داد و گفت: حضور سفرای کشورهای حوزه نوروز و برگزاری کنفرانس علمی از جمله برنامه‌های شاخص امسال بود." وی افزود: "مراسم تحویل سال نو نیز با شکوه خاصی در این محوطه تاریخی برگزار شد." دکتر چاوردی به هماهنگی‌های انجام شده اشاره کرد: "با همکاری تمامی بخش‌های شهرستان مرودشت و پشتیبانی مستمر استانداری فارس و معاونت گردشگری، همه امکانات لازم فراهم شد.

وی در پایان تأکید کرد: این هماهنگی و پشتیبانی گسترده موجب شد بتوانیم تجربه‌ای مطلوب و روزهای خوشی را برای بازدیدکنندگان تخت‌جمشید در نوروز امسال رقم بزنیم.

طرح جامع گردشگری تخت‌جمشید؛ ارتقای سایت موزه شهر پارسه 

رئیس پایگاه جهانی تخت‌جمشید در ادامه  از برنامه‌های بلندمدت برای تبدیل این محوطه تاریخی به یک «سایت موزه بزرگ» خبر داد و گفت: با اجرای طرح توسعه پایدار، مدت ماندگاری گردشگران از یک روز به یک هفته افزایش می‌یابد. 

تدوین طرح جامع گردشگری با پایش جمعیت نوروزی 

دکتر علیرضا چاوردی با اشاره به پایش تخصصی بازدیدکنندگان در نوروز ۱۴۰۴، اعلام کرد: بررسی رفتار گردشگران و تراکم جمعیت در بخش‌های مختلف تخت‌جمشید، ضرورت تهیه طرح جامع گردشگری «از کاخ تا شهر» را نشان داد.

تحقیقات ۱۶ ساله پایه‌گذار طرح توسعه پایدار 

وی افزود: مطالعات باستان‌شناسی شهر پارسه از سال ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۳ توسط تیم مشترک دانشگاه شیراز و دانشگاه بولونیا ایتالیا انجام شده و اکنون بر اساس این پژوهش‌ها، برنامه توسعه پایدار گردشگری با هدف حفظ اصالت تاریخی و توزیع مناسب بازدیدکنندگان در حال اجراست. 

اهداف کلیدی: افزایش ماندگاری گردشگران و ایجاد سایت‌موزه‌های جدید 

چاوردی تصریح کرد: تبدیل تخت‌جمشید به قطب میراث تمدنی و معنوی ایران با راه‌اندازی دبیرخانه نوروز در خاستگاه اصلی آن.  افزایش مدت اقامت گردشگران از یک روز به یک هفته با ایجاد جذابیت‌های جدید در سطح شهر پارسه و توسعه موزه تخت‌جمشید و راه‌اندازی سایت‌موزه‌های باستان‌شناسی در بخش‌های مختلف شهراز جمله اهداف کلیدی است. 

اعتبار مورد نیاز: ۲۶۵ میلیارد تومان برای برنامه ۵ ساله 

رئیس پایگاه تخت‌جمشید با اشاره به آماده‌بودن طرح‌های اجرایی، گفت: در صورت تأمین اعتبار، این پروژه‌ها طی پنج سال ظرفیت گردشگری منطقه را به‌طور کامل متحول خواهد کرد. 

تخت‌جمشید؛ رکورددار جذب گردشگر در نوروز ۱۴۰۴ 

چاوردی با اشاره به کسب رتبه نخست جذب گردشگر در تعطیلات نوروزی، تأکید کرد: داده‌های به‌دست‌آمده از مدیریت بازدیدها، به بهبود خدمات و حفاظت از این میراث جهانی کمک شایانی کرده است.