پیوند فرهنگ و توسعه؛ از نجوم تا عمران

آیین بزرگداشت و اعطای نخستین جایزه علمی قطب‌الدین شیرازی در حوزه نجوم و اخترفیزیک، همزمان با دومین روز از همایش ملی نجوم و اخترفیزیک باحضور شهردار شیراز، اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های کشور، اعضای حرفه ای و هیئت مدیره انجمن نجوم ایران و همچنین میهمانانی از رصدخانه بوراکان ارمنستان برگزار شد.

  محمد حسن اسدی، شهردار شیرازدر این آیین به اهمیت مسائل فرهنگی در کنار اقدامات عمرانی اشاره کرد و گفت: شیراز، شهری تاریخی و پراز فلاسفه و شعراست که هنوز ناشناخته یا کمتر شناخته هستند.

وی با اشاره به اینکه بعضی از بزرگان شیرازمانند ملاصدرا وعلامه قطب‌الدین پیکرشان را در شیراز نداریم بیان کرد:  وظیفه ما است که با معرفی و بزرگداشت قدر تاریخ و فرهنگ و داشته های مان را بدانیم.

شهردار شیراز با اشاره به اینکه گاهی این اندیشه به ذهن متبادرمی شود که درزمان معاصر که فیزیک و اختر شناسی آنقدر پیشرفت کرده ما باید به هفتصد و چهارده سال پیش برگردیم ادامه داد:  پیشرفت امروز را مدیون بزرگانی هستیم که شالوده و بنیان‌های علمی را پی‌ریزی کردند.

اسدی با اشاره به لزوم رسیدگی به مزار علامه قطب‌الدین شیرازی در تبریز، اعلام کرد که شهرداری شیراز آماده است تا در صورت موافقت شهردار تبریز، آرامگاهی درخور این فیلسوف عالی‌قدر بنا کند و دین خود را به مقام علم حکمت و فلاسفه ادا کند.

وی با بیان اینکه ما باید در مقام گرامیداشت کار پی در پی کنیم زمانی  که بزرگداشتی یک بار و یک سال اتفاق بافتد این یک کار ایستایی است، گفت: همانطور که یونسکو در سال 2011 به مناسبت گرامیداشت علامه قطب الدین شیرازی مراسمی برگزار کرد که طی چهار ده سال از آن زمان تا کنون اتفاقی نیافتاده این قصور باید جبران شودو گرامیداشت مفاخر باید پیوسته و پویا باشد. 

اسدی اظهارداشت: ما باید با بنیادها و سازمان‌های بین‌المللی مانند یونسکو ارتباط خوبی داشته باشیم و داشته‌های خود را ثبت کنیم.

وی با تاکید به اینکه شهرداری شیراز در کنار تمام فعالیت‌های عمرانی به مسائل فرهنگی نیز توجه ویژه دارد، ازثبت جهانی پروژه

زندیه بعد از 25 سال خبر داد و افزود: پروژه زندیه ای که صدهزار روز پیش کریم خان زند آن را به عنوان پایتخت سیاسی ایران در دست گرفت بناهایی را ساخت که برخی به جای مانده از همین روی شهرداری شیراز و شورای اسلامی با تأمین اعتبارهزارمیلیارد تومان، پروژه احیای زندیه را آغاز کرده‌اند.

دکتر اسدی، احیای میدان توپخانه و نقاره‌خانه را از دیگر اقدامات شهرداری شیرازاعلام کرد و گفت: تلاش می‌کنیم تا در نیمه اول سال آینده فاز اول پروژه زندیه را افتتاح کنیم.

پیوند مدیریت شهری با نهادهای علمی

رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز نیز در ادامه مراسم بزرگداشت علامه قطب‌الدین شیرازی، با اشاره به ورود شهرداری به حوزه نجوم و اعطای جایزه علمی قطب‌الدین، گفت: پیوند مدیریت شهری با حوزه‌های علمی مانند دانشگاه شیراز از جمله دلایل این اقدام است.

محمدعلی چوبینی به برخی از فعالیت‌ها و دستاوردهای فرهنگی شهرداری اشاره کرد و افزود: امسال جایزه ملی ادبیات کودک را با همکاری مرکز مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز برگزار کردیم و در حوزه اجتماعی نیز با همکاری جهاد دانشگاهی به مباحث مشاوره و روان‌شناسی در حاشیه شهر پرداخته‌ایم ،همه  این دستاوردها نشان می‌دهد که مدیریت شهری توجه ویژه‌ای به حوزه علمی و اجتماعی دارد.

او همچنین بر اهمیت علم نجوم در ایجاد پیوند بین نسل‌ها تأکید کرد و گفت: "کودکان و نوجوانان به این حوزه علاقه‌مند هستند و به  این وسیله می‌توانیم خداشناسی را به آن‌ها آموزش دهیم."

چوبینی هدف دیگر این رویداد را پرداختن به هویت شهر شیراز عنوان کرد و افزود: آن‌چنان که شایسته است  به فرصت‌های شهر شیراز نپرداخته‌ایم  تا جایی که فرصت‌های شهر شیراز به تهدید تبدیل شده‌اند و ظرفیت‌های بی‌نظیر این شهر زیر سایه بزرگانی همچون حافظ و سعدی فراموش شده‌اند.

وی ادامه داد: در شیراز ادبا و شعرای زیادی وجود دارد که نمونه آن قطب‌الدین شیرازی است که به ابعاد شخصیتی، علمی و ادبی این عالم خصوصاً در حوزه نجوم کمتر پرداخته شده است.

محمد موذنی، رئیس دانشگاه شیراز نیز در این مراسم با سخنانی کوتاه ضمن تشکر از شهرداری شیراز برای برگزاری این مراسم  اظهار کرد: سرمایه‌گذاری در حوزه علم، دانش و معرفت می‌تواند زمینه‌ساز رشد، ابداع و نوآوری باشد.

تأثیر علم نجوم بر تغییر تفکر بشر

رئیس انجمن نجوم ایران در مراسم بزرگداشت علامه قطب‌الدین شیرازی، به تأثیر عمیق علم نجوم بر تغییر تفکر بشر اشاره کرد و گفت: شاید کمتر علمی را پیدا کنیم که به اندازه نجوم در تغییر اندیشه بشری مؤثر بوده باشد. کشف کروی بودن زمین نتیجه تلاش‌های ما برای شناخت آسمان است.

دکتر معین مصلح ادامه داد: علم نجوم در شکل‌گیری تفکر مدرن و حرفه‌ای بشر نقش داشته است و فرهنگ‌سازی در این حوزه ضروری است چنان که  گالیله با اختراع تلسکوپ، نگرش بشر به جهان را دگرگون کرد.

او افزود: کشفیات جدید در دنیای معاصر، دسترسی به کیهانی بی‌انتها را ممکن می‌سازد، اما علم نجوم بارها تفکر بشری را تغییر داده است که بخشی از مسیر پیشرفت بشر، ناشی از تحولات علم نجوم است.

مصلح همچنین بر اهمیت ترویج علم تأکید کرد و گفت: این برنامه با هدف گردآوری افراد از حوزه‌های مختلف برای کشف مسیرهای جدید شکل گرفته است.

رئیس رصدخانه ابوریحان بیرونی دانشگاه شیراز در پایان خاطرنشان کرد: شهرداری شیراز در همکاری با دانشگاه شیراز، جایزه‌ای به نام علامه قطب‌الدین شیرازی برای فرهنگ‌سازی و معرفی بزرگان علمی و تشویق پژوهشگران تعریف کرده است و امیدواریم نتایج مثبتی از این اقدام به دست آید.

همچنین در ادامه این مراسم دکتر ابوالقاسم رحمانی و دکتر امیرمحمد گمینی سخنرانی علمی خود را درزمینه‌ی معرفی شخصیت، آثار و جایگاه علمی و اجتماعی علامه قطب‌الدین شیرازی ارائه دادند.

شایان ذکر است در این مراسم، از کتاب «تحفه‌الشاهیه» اثر نفیس علامه قطب‌الدین شیرازی رونمایی و از مقام علمی «پرفسور یوسف ثبوتی»، چهره ماندگار فیزیک ایران و استاد پیشکسوت دانشگاه شیراز تقدیر شد. این کتاب با مقدمۀ پژوهشی دکتر ابوالقاسم رحمانی که از اعضای حرفه‌ای انجمن نجوم ایران است، باحمایت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز به چاپ رسیده است.همچنین، نخستین جایزه علمی قطب‌الدین شیرازی، به «دکتر سهراب راهوار»، استاد فیزیک و عضو گروه کیهان‌شناسی دانشگاه صنعتی شریف تعلق گرفت. استاد راهوار عضو گروه کیهان شناسی دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف و زمینه‌های تحقیقاتی وی سیارات فراخورشیدی است .این اختر فیزیکدان در پروژه بین‌المللی کشف سیارات فراخورشیدی همکاری جدی دارد و  در سال ۱۴۰۰ نیز در یک پروژه علمی شاخص که به کشف سیاهچاله تنهای کهکشان راه‌شیری منجر شد مشارکت داشت.

علامه قطب الدین؛ دانشمند ومنجم شیرازی  

شیخ قطب‌الدین محمود بن ضیاءالدین مسعود کازرونی شیرازی، معروف به ملا قطب و قطب‌الدین شیرازی  عالم برجسته، فقیه، ستاره‌شناس، موسیقی‌دان، عارف، شاعر و پزشک بزرگ ایرانی در اواخر قرن هفتم و اوایل هشتم هجری بوده است.

وی بزرگ‌ترین شارح آثار ابن‌سینا است که پرخواننده‌ترین شرح را بر قانون نوشته است. علامه در زمان خود، حلقه ارتباطی میان اندیشه‌های پیشین با اندیشه‌های پسین بود و همچنین، در محور هم‌زمانی، گره و پیوندی میان گونه‌های معرفتی بود؛ چنان‌که شاید برای دوران ما، شگفت‌آور باشد که او مسائل اساسی پزشکی را با علوم ریاضیات، فلسفه، اخترشناسی، موسیقی و دیگر علوم طبیعی و اجتماعی که خود در آنها فعالیت داشته، به‌درستی و با موفقیت پیوند داده و میان آنها ارتباط درستی برقرار کرده و جملگی را با باورهای دینی دوران خود در‌هم‌آمیخته است.کتاب «اختیارات مظفری» جامع‌ترین کتاب هئیت بطلمیوسی و غیربطلمیوسی به زبان فارسی نوشته قطب الدین شیرازی با تصحیح، تحقیق و شرح امیرمحمد گمینی توسط انتشارات موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه منتشر شد.