زنان در آیینه نظرات یک زن

غیاث ملک‌حسینی-«خبرجنوب»/ انتصاب سمانه ذوالقدری به عنوان سرپرست دفتر امور زنان و خانواده استانداری فارس، فرصت و بهانه ای بود که با دیدگاه های این فعال اجتماعی از نزدیک آشنا شویم و برخی از چالش های حوزه زنان را با وی در میان بگذاریم. چالش هایی مانند سیاستگذاری های مردانه در حوزه بانوان و حکمرانی مرد سالار، آزادی ها و انتظارات زنان از جامعه، حضور و فعالیت حجاب بان ها در مترو و اماکن عمومی، مشکلات زنان  خودسرپرست و سرپرست خانوار و مسایلی از این از جمله موضوعاتی بود که در این گفت و گوی خبری با ذوالقدر مطرح شد. ذوالقدر البته تاکید دارد که از سیاست‌هایی که کارآمدی آن ثابت شده باشد و بتواند مشکلی از جامعه زنان حل کند، استقبال می‌کند. وی همچنین تاکید دارد آنچه در باب آزادی زنان مهم است این است که زنان بتوانند در چارچوب ارزش‌های اجتماعی، عرفی و قانونی، به حقوق و فرصت‌های برابر برای رشد و پیشرفت خود دسترسی داشته باشند. سرپرست دفتر امور زنان و خانواده استانداری فارس این موضوع را هم مورد تاکید قرار می دهد که هر اقدام اجتماعی باید بر اساس دانش و منطق صحیح طراحی شود تا با استقبال و احترام عمومی روبه‌رو شود. در غیراینصورت باید منتظر شکسته شدن حرمت ها و از بین رفتن اعتماد جامعه باشیم. ذوالقدر برین نکته تاکید دارد که حمایت، احترام و ایجاد فرصت‌های برابر برای زنان، تنها یک ضرورت اجتماعی نیست؛ بلکه اگر ارزیابی و کنکاش درستی در تاریخ و جوامع مختلف داشته باشیم در می یابیم که عاملی اساسی در پیشرفت و تعالی کشور خواهد بود.  در ادامه می توانید نتیجه گفت و گوی خبرنگار ما با سرپرست دفتر امور زنان و خانواده استانداری فارس و پاسخ های او به سوالات مطرح شده را از نظر بگذرانید.

* مهم ترین اولویت ها و برنامه‌های خود در حوزه بانوان را تشریح کنید؟

-ما در دو سطح اولویت ها را دنبال می کنیم؛ یکی در سطح ملی و دیگری اولویت‌های که بر اساس نیاز استان در حوزه زنان و خانواده احصا کردیم. در سطح ملی، اولویت‌ها بر مبنای مسائل کلی و اساسی زنان کشور و بر اساس گفتمان دولت و برنامه هفتم توسعه تنظیم شده است که مهمترین آن ها شامل حمایت از انتصاب زنان در مناصب مختلف مدیریتی، حمایت از زنان سرپرست خانوار و موضوع  جوانی جمعیت و آسیب‌های اجتماعی است. اما در سطح استانی، ما رویکردی متناسب با نیازهای منطقه‌ای اتخاذ خواهیم کرد. با بررسی چالش‌ها و ظرفیت‌های استان، اولویت‌هایی مانند حمایت از توسعه کارآفرینی و ایجاد بسترهای مناسب برای توسعه فرصت‌های اقتصادی متناسب با شرایط استان، تلاش در جهت رفع موانع رشد و شکوفایی زنان با حمایت از اجرای برنامه‌های متنوع توانمندسازی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دختران و زنان استان، ایجاد بانک اطلاعاتی جامع از زنان و دختران شاغل و غیر شاغل توانمند در حوزه‌های مختلف، و برگزاری نشست‌های مختلف در جهت هم اندیشی و هم افزایی فعالیت‌های مرتبط با زنان و خانواده، از اولویت‌های اصلی است. تلاش ما این است که با تشکیل کارگروه‌های مشورتی در زمینه‌های مختلف از ظرفیت متخصصان، نخبگان و اندیشمندان مجرب در جهت پیشبرد هر چه بهتر اهداف بهره مند شویم. 

* مهمترین موانع، چالش ها و مشکلات پیش روی تان برای اجرای برنامه‌های حوزه بانوان شامل موضوعاتی  می تواند باشد؟

-مهم ترین چالش هایی که در حوزه بانوان با آن همیشه مواجه بوده ایم عدم درک صحیح از نیازهای متنوع زنان و در برخی موارد هم نبود اراده  قوی برای حل موضوعات مرتبط با زنان بوده است که این موضوع سبب ایجاد شکاف در ارائه خدمات مناسب و توجه کافی و مطلوب به جامعه بزرگ بانوان شده است. البته موارد مختلف دیگری مانند محدودیت‌های بودجه ای، پیچیدگی‌های اداری و قانونی، مسائل فرهنگی و اجتماعی، و مشکلات زیرساختی در مناطق کمتر توسعه‌یافته از دیگر چالش‌های حوزه بانوان است. هر چند به عقیده من، چالش ها را نباید توجیه و یا انکار کرد؛ بلکه بایستی با ارزیابی علمی و آسیب شناسی صحیح با همکاری همه نهادهای ذیربط و مسئول در جهت حل آن ها گام برداشت.

*با این تفاسیر مبتلا به ترین مشکلاتی که بانوان با آنها مواجه هستند از نظر شما کدامند؟

-مشکلاتی که بانوان ما با آن مواجه هستند معطوف و محدود به یک حوزه نیست، اما اگر بخواهم به یک مشکل عمومی که تا به امروز در رابطه با زنان وجود داشته اشاره کنم به نظرم عدم ایجاد فرصت‌های برابر مبتنی بر شایستگی و عدم استفاده واقعی و عادلانه از ظرفیت بالای زنان بوده است که طبیعتاً غفلت از این ظرفیت عظیم هم موجب احساس کم اهمیتی، کم توجهی و سرخوردگی در میان بانوان و دختران توانمندمان شده و هم جامعه از این ظرفیت ارزشمند و غنی در جهت حل مسائل خود بی نصیب مانده است. امیدوارم بتوانیم با رویکردی علمی و با پرهیز از سیاسی کاری در جهت رفع حداقل بخشی از مسائل و مشکلات جامعه بانوان موثر واقع شویم.

* با توجه به تنوع فرهنگی و طیف جمعیتی بانوان به لحاظ سن، تحصیلات و نیازمندی‌های اجتماعی و نگاه عمدتاً مردسالار حاکم بر جامعه، چگونه برنامه‌هایی را پیشنهاد می دهید که هم پاسخگوی نیاز واقعی بانوان در شئون مختلف باشد و هم بتوانید همراهی مدیران ارشد را با برنامه‌های خود داشته باشید؟

-تصمیم گیری مبتنی بر حق و عدالت یکی از شعارهای اصلی گفتمان دولت چهاردهم است؛ لذا اگر قرار باشد این شعار در حوزه زنان و خانواده محقق شود ما موظفیم همه زنان جامعه را ببینیم و نه بخشی از آن ها را؛ بنابراین اولین کاری که در دفتر زنان و خانواده استان در آغازین روزهای حضور من صورت گرفت برگزاری منظم جلسات با افراد صاحبنظر و صاحب ایده و صاحب تجربه بوده تا با دریافت اطلاعات صحیح و کسب شناخت درست از نیازها و دغدغه‌های زنان در موضوعات مختلف (فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و سلامت) برنامه‌ریزی‌های خود را با کمک کارگروه‌های مشورتی به گونه‌ای طراحی کنیم که ضمن همسو بودن با ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی کشور و جلب حمایت مدیران و تصمیم‌گیران، بتوانیم در راستای پیگیری نیازهای واقعی و بحق جامعه بانوان نیز قدم‌های موثری برداریم.

* به نظر خودتان در حوزه بانوان مجری سیاست‌های دیگران خواهید بود یا به عنوان سیاستگذار و فعال مایشاء امور مربوطه را پیش خواهید برد؟

-نگاه من به سیاست‌گذاری در حوزه زنان بر پایه علم، منطق و شواهد مستند است. شخصاً از هر سیاستی که کارآمدی آن ثابت شده باشد و بتواند مشکلی از جامعه زنان را حل کند، استقبال می‌کنم. هدف این نیست که صرفاً مجری سیاست‌های دیگران باشیم یا صرفاً نقش سیاست‌گذار را ایفا کنیم، بلکه به دنبال بکارگیری بهترین راهکارهای علمی و مؤثر هستیم؛ بنابراین در این مسیر، از هر دیدگاه و نظر و پیشنهاد مفیدی که به حل مشکلات زنان کمک کند، حمایت خواهیم کرد.

* دیدگاه شما به موضوع آزادی زنان چیست؟ به هر حال آزادی از نگاه برخی بانوان یک تعریف عرفی دارد و یک تعریف قانونی. شما جمع این دو دیدگاه را چگونه انجام خواهید داد؟

-بله، آزادی در هر جامعه ای بر اساس فرهنگ ها، ارزش‌های عرفی و اجتماعی و قوانین رسمی آن جامعه تعابیر و تفاسیر متفاوتی دارد، اما آنچه به نظر من در باب آزادی زنان مهم است این است که زنان بتوانند در چارچوب ارزش‌های اجتماعی، عرفی و قانونی، به حقوق و فرصت‌های برابر برای رشد و پیشرفت خود دسترسی داشته باشند و لذا معتقدم جمع نگاه‌های عرفی، قانونی و شرعی به مقوله آزادی زنان، بایستی در راستای تأمین امنیت، کرامت و حقوق زنان باشد.

* در خصوص حضور و فعالیت حجاب بان ها در مترو و اماکن عمومی و حتا سالن‌های کنسرت آیا دیدگاه خاصی دارید؟ آیا این حضور را به نفع و مطابق میل جامعه زنان می دانید؟

-من معتقدم در هر سیاست‌گذاری و اقدام اجتماعی، مهم‌ترین نکته این است که پیش از اقدام روش‌های مختلف ارزیابی و تأثیرات واقعی آن توسط اهل فن سنجیده شود و مسئولیت آثار به‌جا‌مانده از آن، چه مثبت و چه منفی، نیز پذیرفته شود و باز معتقدم هر اقدام اجتماعی بایستی بر اساس دانش و منطق صحیح طراحی شود تا با استقبال و احترام عمومی روبه‌رو شود. در اقدامات اجتماعی اگر دو اصل احترام و اعتماد نادیده گرفته شود و منجر به شکسته شدن حرمت ها، از بین رفتن اعتماد جامعه و نتایج زیانبار شود قطعا خسارت آن بر عهده کسانی است که نسبت به ابعاد مختلف موضوع غیر متعهد و یا بی توجه بوده اند. 

* از این مسائل که بگذاریم آیا ظرفیت خاصی در جامعه زنان سراغ دارید که کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد و نسبت به آنها غفلت شده باشد؟

-بله علی‌رغم تلاش هایی که صورت گرفته است، اما معتقدم هنوز مدیران در اعتماد به توانمندی زنان تردید دارند و یا وقتی صحبت از بکارگیری زنان می شود، انتظار انجام امور کاملا عاری از خطا از زنان را دارند که این نگاه قطعا اعتماد به نفس زنان را هدف قرار می دهد. علاوه بر این موفقیت هایی که در جامعه زنان به دست می آید در مقایسه با جامعه مردان کم تر دیده می شود و کمتر مورد توجه و تشویق متناسب واقع می شود. در حالی که تشویق و ترغیب الگوهای موفق با خود زایش به همراه دارد. اگر از ظرفیت زنان توانمند استفاده موثر و نه شعاری صورت پذیرد، بدون شک جامعه مسیر پیشرفت را با سرعت بیشتری طی خواهد کرد. چون زنان قادرند خانواده را هم با خود همراه کنند. زنان روحشان آمیخته با مراقبت و مواظبت است و مسئولیت‌پذیری‌شان نسبت به مراقبت و مواظبت از جامعه، همچون مسئولیت پذیری یک مادر نسبت به فرزند و خانواده خود است.

* در بحث حمایت از خانواده و بخصوص خانواده هایی که سرپرستی آنها با بانوان است و همچنین بانوان خودسرپرست چه برنامه هایی را در پیش خواهید گرفت؟

- برای این موضوع که یکی از اصلی ترین اولویت هایمان است، برنامه خود را حول دو محور توانمندسازی و تقویت برنامه‌های حمایتی تنظیم خواهیم کرد. برای این منظور در حال تشکیل کارگروهی منسجم و کارآمد از نهادهای مرتبط و مسئول دولتی و غیردولتی در این زمینه هستیم. هدف این کارگروه، دسته‌بندی جامع نیازهای بانوان سرپرست خانوار و خودسرپرست و همچنین پیگیری برنامه‌ها و ارائه راهکارهای مؤثر و در نهایت رصد و ارزشیابی فعالیت‌های صورت گرفته است.

* اگر نکته خاصی باقی مانده که به آن اشاره نشده، آن را مطرح کنید؟

-مهم ترین نکته ای که دوست دارم به آن اشاره کنم این است که همه باید تلاش کنیم زنان و دخترانمان را آن گونه که شایسته وجود و توانمندی‌شان است، دریابیم. نگذاریم حقوق و حرمت این جامعه بزرگ که نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می دهند با کج سلیقگی و بی‌توجهی پایمال و نادیده گرفته شود. بپذیریم که امروز حمایت، احترام و ایجاد فرصت‌های برابر برای زنان، تنها یک ضرورت اجتماعی نیست؛ بلکه اگر ارزیابی و کنکاش درستی در تاریخ و جوامع مختلف داشته باشیم در می یابیم که عاملی اساسی در پیشرفت و تعالی کشور است.