زخمی نیش

سهیلا رفیعی نژاد-«خبرجنوب»/ سالک بیماری انگلی است که از طریق نیش پشه خاکی به انسان منتقل می شود، یعنی حتما باید پشه خاکی در منطقه ای وجود داشته باشد که این انگل را در نوع روستایی از جوندگان و یا در نوع شهری از انسان بیمار و یا سگ بیماربا گزش،  به فردی دیگر منتقل نماید؛ البته فقط پشه ماده امکان انتقال این بیماری را دارد.

معاون فنی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در این خصوص با اشاره به کاهش قابل توجه بروز سالک در فارس طی امسال وسال گذشته به «خبرجنوب» می گوید: با توجه به اینکه فارس کانون سالک است نباید فریب این آمارها را خورد و منظور این است که فعالیت هایی مانند بهسازی که به کاهش تعداد مبتلا انجامیده،  می بایست به طور منظم ادامه یابد.

دکتر محمدرضا کریمی در ادامه در پاسخ به این سووال خبرنگار ما که «آیا سالک از طریق سگ و گربه خانگی قابل انتقال است» نیز عنوان می کند: این بیماری از گربه نمی تواند منتقل شود؛ اما اگر سگ مبتلا به سالک باشد و پشه خاکی هم وجود داشته باشد و حیوان را بگزد، انسانی که مورد گزش آن بشه قرار بگیرد مبتلا می شود. او می گوید: اگر چه در مناطقی شهری مانند سنگ سیاه دیده ایم که سگ های ولگرد مبتلا به سالک وجود دارد و امکان اینکه پشه خاکی برود این سگ ولگرد مبتلا را بگزد و بعد انسان سالم را با گزش مبتلا نماید وجود دارد، اما اینکه بتوانیم ثابت کنیم فرد از این طریق مبتلا شده هم کمی سخت است. معاون فنی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شیراز اضافه می کند: اما در مورد سگ های خانگی در استان اطلاع و آماری نداریم و دامپزشکی ممکن است در این خصوص آمار داشته باشد.

اصفهان و فارس معمولا آمارسالک شان در کشور بیشترین است

دکتر کریمی در ادامه در خصوص وضعیت آماری افراد مبتلا در فارس هم می گوید: فارس یکی از کانون های سالک است و علت دقیق این امر را هم نمی دانیم.  در همین باره  فارس اصفهان و خوزستان سالانه بیشترین میزان سالک را دارند که گاهی اصفهان و گاهی فارس بیشترین آمارهای سالک را به خود اختصاص می دهند. معاون فنی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شیرازتصریح می کند: اما علت اینکه بطور کلی طی سالهای اخیر تعداد سالک در استان افزایش یافت،  این است که با ساخت و سازها در مکان های غیر اصولی، خانه های مردم به محل زندگی جوندگان نزدیک شده است در این باره ساخت و سازها کنار مزارع می تواند خطر سالک را افزایش دهد، بطور مثال  در برخی شهرستانها مانند مردشت که وسط شهر هم زمین کشاورزی وجود دارد، این بیماری می تواند افزایش یابد.

دکتر کریمی با بیان اینکه پشه خاکی تا 500 متر می تواند پرواز کند وانگل را با گزش  از جونده  به جامعه انسانی منتقل نماید، تغییرات زیست محیطی را در این خصوص بسیار مهم و تاثیر گذار می داند. او می گوید: منظور از این جوندگان موش های صحرایی است نه موش های خانگی؛  که مخزن اصلی انگل سالک هستند و بعد پشه خاکی این را جابجا و به انسان منتقل می کند، که بی نظمی های محیط های شهری به این مسیله دامن زده است.

دکتر کریمی اضافه می کند: عمده مساله ما با نخاله های ساختمانی در محیط شهری است، که محلی برای تکثیر پشه های خاکی می شود.

او در مورد فصل هایی که احتمال انتقال سالک وجود دارد نیز می گوید: الان فصل مشاهده زخم سالک است و اگر افرادی متوجه زخمی که بهبود نمی یابد شدند می بایست به سالک شک کنند و با مراجعه به مراکز جامع سلامت نسبت به عدم وجود بیماری و یا نیاز به درمان بموقع اقدام نمایند.

دکتر کریمی اضافه می کند: عمده فصل گزش پشه خاکی از اسفندماه شروع می شود و تا اوایل خردادماه بیشترین گزش را داریم و یک نوبت هم اوایل مهرماه ممکن است گزش صورت بگیرد. در واقع بیشترین موارد شناسایی فعلی، در اردیبهشت ماه و شهریورماه مورد گزش قرار گرفته اند.

معاون فنی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شیراز می گوید: آماری که از سالک تا کنون در فارس وجود دارد، نشان از روند کاهشی نسبت به سال گذشته دارد. با توجه به اینکه سال گذشته هم نسبت به سال قبل آن میزان موارد یک سوم شده بود، نشانگر موفقیت در این زمینه است. دکتر کریمی حساس سازی شهرداری ها، فرمانداری ها و دهیاری ها؛ بخصوص بهسازی محیط هایی مانند بافت های فرسوده را در دستیابی به این هدف قابل توجه می داند که تدوام روند کاهشی نیاز به ادامه این فعالیت ها دارد.

او می گوید: امیداوریم این کاهش آمار در 6 ماهه دوم  سال هم در استان تدوام داشته باشد.  با این وجود نباید خودمان را گول بزنیم و بدانیم که دوباره اگر به محیط زیست اهمیت ندهیم، نظم شهری برقرار نباشد و نخاله های ساختمانی دفن نشوند و ساخت و سازها نزدیک محل زندگی جوندگان صورت گیرد، دوباره با افزایش سالک در استان مواجه می شویم.

 در این باره باید فاصله مان را با محیط زندگی جوندگان افزایش دهیم، تا اگر پشه خاکی مبتلا هست نتواند با 500 متر پرواز به مکان زندگی مان بیاید.

فقط 5 درصد موارد شناسایی سالک شهری است

معاون فنی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ادامه با بیان اینکه فقط 5 درصد موارد شناسایی سالک از نوع شهری است و بقیه روستایی اند، تصریح می کند: در این نوع(شهری) اگر پشه انسان بیمار را بگزد و بعد فرد دیگری را مورد گزش قرار دهد امکان انتقال وجود دارد؛  اما در نوع روستایی حتما پشه خاکی می بایست جونده مبتلا را بگزد تا بتواند بیماری را انتقال دهد. در عین حال سالک شهری را فقط در منطقه مرکزی شیراز یعنی بافت فرسوده دیده ایم و شناسایی این افراد در پیشگیری تاثیر قابل توجهی دارد .  البته عمده این افراد اتباع بیگانه بودند که شناسایی آنها سخت بود اما به طور مطلوبی صورت گرفته است. دکتر کریمی می گوید: 95 درصد موارد شناسایی شده از نوع روستایی است، یعنی فقط انتقال از جونده مبتلا ، با گزش پشه خاکی امکان پذیر است  و حتی اگر پشه خاکی یک انسان بیمار را بگزد وبعد  انسان دیگری را ، فرد مبتلا نمی گردد.

گزارشی از ابتلای سگ خانگی به سالک در شیراز نداشته ایم

رییس نظام دامپزشکی فارس نیز در ادامه در خصوص احتمال ابتلای سگ خانگی در شیراز و یا دیگر مناطق استان به سالک در فارس می گوید: گزارشی در این خصوص نداشته ایم و اگر چه سگ عامل واسط این بیماری است و در صورت اینکه پشه خاکی سگ مبتلا را بگزد و بعد انسان را مورد گزش قرار دهد امکان انتقال وجود دارد  وحتی در صورت ابتلای سگ، امکان انتقال بیماری به طور مستقیم به انسان وجود ندارد.