درد مشترک مشتریان لبنیات

فاطمه ایزدی - «خبرجنوب»/ در سال‌هایی نه‌ چندان دور لبنیات، یار غار سفره های مردم بود و هیچ کس برای خرید شیر و ماست، تردید نمی کرد. آن روزها قیمت محصولات لبنی قابل پیش‌بینی بود و تغییراتش آن‌ قدر آهسته اتفاق می‌افتاد که کمتر کسی متوجه می‌شد. اما حالا، خرید ماست، شیر و پنیر آنقدر برای برخی مردم سخت شده که در بررسی های میدانی فروشگاه ها و خرده فروشی ها هم این موضوع کاملا مشهود است.

نخستین چیزی که در این فروشگاه ها جلب توجه می‌کند، فاصله معنادار قیمت‌های امروز با آن‌چه تنها چند ماه پیش دیده می‌شد است. ماست ۹۰۰ گرمی که زمانی در محدوده قیمت ۹۹ هزار تومان قرار داشت، اکنون بسته به برند و نوع، از ۱۲۷ هزار تومان شروع می‌شود و تا حدود ۱۸۳ هزار تومان هم می‌رسد. در واقع برای یک خانواده متوسط، خرید همین یک قلم ساده می‌تواند نزدیک به یک ‌پنجم هزینه یک وعده غذایی را ببلعد. نرخ ماست موسیر ۲۰۰ گرمی نیز که همیشه محصولی حاشیه‌ای محسوب می‌شد، به حوالی ۹۹ هزار تومان رسیده و دبه‌های دو کیلویی ماست که زمانی اقتصادی‌ترین انتخاب بودند نیز اکنون در محدوده ۳۴۰ تا ۳۵۰ هزار تومان ایستاده است.

بر اساس بررسی های میدانی «خبرجنوب»، قیمت پنیر هم مسیر مشابهی را طی کرده است. پنیرهای ۴۰۰ گرمی اکنون بین ۱۵۵ تا ۱۹۶ هزار تومان قیمت دارند و بسته‌های کوچک‌تر مانند پنیر ۱۰۰ گرمی به بیش از ۱۰۰ هزار تومان رسیده‌اند. این تغییرات نشان می‌دهد که هزینه بسته‌بندی و مواد اولیه به‌ قدری رشد کرده که حتی کوچک ‌ترین بسته‌ها نیز گزینه‌های اقتصادی نیستند. پنیرهای خانگی با قیمت حدود ۵۳ هزار تومان برای ۱۰۰ گرم عرضه می‌شوند و قیمت نمونه‌های طعم‌دار مانند پنیر گردویی ۲۰۰ گرمی هم به حوالی ۱۴۴ هزار تومان رسیده است. شیر ۹۰۰ گرمی نیز با برچسب حدود ۱۲۸ هزار تومان فروخته می‌شود و شیرهای کوچک تک ‌نفره ۳۵ هزار تومان قیمت دارند. شیر کاکائوهای کوچک نیز از هجوم گرانی در امان نمانده اند و این نوع محصولات با رسیدن به محدوده قیمتی ۵۱ هزار تومان، دیگر یک نوشیدنی ساده نیستند.

با این حال نقطه اوج تغییر قیمت‌ها را می‌توان در قفسه بستنی‌ها پیدا کرد؛ جایی که افزایش‌ها نه ‌تنها محسوس بلکه جهشی بوده‌ است. نوعی از بستنی که تا یک ماه قبل ۲۰ هزار تومان فروخته می‌شد، امروز ۵۵ هزار تومان قیمت دارد و بستنی ۶۰ هزار تومانی به ۱۵۰ هزار تومان رسیده است. این تغییرات، تقریباً دو برابر شدن قیمت در مدت کوتاه را نشان می‌دهد و این‌طور که فروشندگان می‌گویند اثرش را در کاهش خرید و تبدیل‌ شدن بستنی به کالایی مناسبتی کاملاً می‌توان دید.

مشتریان، هم درد مشترکی دارند. آنها می گویند محصولات لبنی در حال تبدیل شدن از یک کالای پایه به کالایی نیمه‌لوکس هستند. خامه از سفره بسیاری از خانواده ها حذف شده، مصرف ماست کم شده و پنیر جیره‌بندی شده و شیر، تنها در بسته‌های کوچک خریداری می‌شود تا هزینه ها کمتر و قابل تحمل تر شود.

بر اساس بررسی های «خبرجنوب» این روند، نه تصادفی است و نه مقطعی، چرا که به گفته فروشنده های فروشگاه های بزرگ و خرده فروش ها، شرکت‌ها در حال حاضر، ماهی یک ‌بار لیست قیمت جدید می‌فرستند و فروشگاه ها چاره ای ندارند جز آنکه هر ماه برچسب‌های تازه بر محصولات بچسبانند. در واقع تغییر قیمت‌ها به اندازه‌ای سریع شده که بعضی مشتری‌ها فکر می‌کنند برچسب ها اشتباهی چسبانده شده و این تغییرات ماهانه، نشان‌دهنده افزایش مداوم هزینه‌ها در زنجیره تولید است.

نکته قابل تامل این است که شرکت های لبنی اعلام کرده اند که این هفته محصولات خود را تا سقف 20 درصد افزایش خواهند داد؛ موضوعی که البته در عمل خیلی بیشتر از این نرخ ها پای مشتری آب خواهد خورد.

ناگفته نماند که افزایش قیمت مواد اولیه بسته‌بندی در گرانی لبنیات نقش داشته است. برخی شرکت‌ها با کمبود یا گرانی شدید مواد اولیه ظروف لبنیات مواجه شده اند و از بدنه پلاستیکی ظرف گرفته تا درب و لیبل، چالش هایی است که پس از حمله اخیر دشمن به پتروشیمی ها به وجود آمده است.

 افزایش قیمت این مواد بویژه برای محصولات کوچک، سهم زیادی در قیمت نهایی دارد. در بسیاری از موارد، هزینه ظرف دیگر کمترین بخش قیمت نیست و همین نکته باعث شده محصولات کوچک مثل ماست موسیر یا پنیرهای ۱۰۰ گرمی حتی از نظر نسبتی، گران‌تر از بسته‌های بزرگ‌ تر باشند.

از سوی دیگر، افزایش قیمت نهاده‌های دامی، هزینه انرژی در زنجیره سرد، دستمزد نیروی کار و حمل‌ونقل همگی دست به دست هم داده‌اند تا قیمت تمام‌شده محصولات لبنی بالا برود. در شرایطی که هیچ‌کدام از این عوامل قابل کاهش در کوتاه‌مدت نیستند، شرکت‌ها ناچارند هم‌زمان با رشد هزینه‌ها، قیمت فروش را نیز اصلاح کنند که در نهایت، گرد و غبار آثار این اصلاحات بر سرفه مردم می نشیند.

در هر حال این روزها بسیاری از مردم در خرید محصولات لبنی، خاطرات غم انگیز مشترکی دارند. مادری که برای خرید ماست، نگاه های دوباره و چند باره به برچسب قیمت ها می اندازد، پدری که پنیر کوچک‌تری برمی‌دارد، نوجوانی که بستنی را سر جایش می‌گذارد و بهانه‌ای برای نخریدنش پیدا می‌کند، همه و همه نشان می دهد که لبنیات دیگر یک کالای ارزان، دم‌دستی و همیشه در دسترس نیست!