مدیر عامل هلدینگ صنایع غذایی فریکو: تصمیم شجاعانه دولت در حذف ارز ترجیحی دائماً توسط سودجویان قبلی تهدید میشود
![مدیر عامل هلدینگ صنایع غذایی فریکو: تصمیم شجاعانه دولت در حذف ارز ترجیحی دائماً توسط سودجویان قبلی تهدید میشود](https://khabarjonoub.com/uploads/images/2022/08/image_750x_62f27d88d7139.jpg)
کشوقوسهای ایجاد شده در نظام قیمتگذاری روغن خوراکی طی روزهای اخیر بهانهای بود تا با سعید جارودی، مدیرعامل هلدینگ صنایع غذایی فریکو گفتوگوی کوتاهی داشتهباشیم و همراه با ایشان، علل تغییر در نظام قیمتگذاری روغن، تبعات آن بر تولیدکننده، مصرفکننده و بازار را بررسی و چرایی کاهش تولید در کارخانه روغن نباتی نرگس شیراز را مورد کنکاش قرار دهیم. به اعتقاد این فعال اقتصادی، بیتوجهی دولت در سطح كلان به آنالیز بهای تمامشده محصولی مانند روغن، زمینه دونرخیشدن این محصول استراتژیک را فراهم و شرايط را برای فعالیت رانتخواران فراهم میکند. علاوهبر این، این تولیدکنندگان هستند که به نوعی در تابه کاهش قیمت دستوری روغن کباب میشوند و تاوان آن را پس میدهند.
آقای جارودی باخبر شدیم که قیمت روغن نباتی در روزهای اخیر کاهش یافته است. به نظر جنابعالی، آیا این کاهش قیمت تداوم خواهد داشت و علت اصلی این اتفاق چه میتواند باشد؟
- ضمن تشکر از حضرتعالی برای ورود به مسائل با اهمیت اقتصادی در کشور، به عرض میرسانم که کاهش قیمت روغن نباتی ناشی از کاهش قیمت جهانی روغن خام است که بعد از جنگ روسیه و اوکراین بهشدت افزایش پیدا کرده بود. میدانید که هر دو کشور روسیه و اوکراین صادرکنندگان بزرگ غلات، دانههای روغنی و روغن خام هستند. در ماههای اولیه جنگ این دو کشور، صادرات محصولات کشاورزی آنها متوقف و موجب افزایش چشمگیر و جهانی قیمت در همه کشورها شد. خوشبختانه اکنون با طولانیشدن این جنگ و توافق طرفین در بازکردن مسیر صادرات این محصولات، قیمتها کاهش قابل توجهی یافته است، اما اینکه این کاهش در کشور ما تداوم داشته باشد یا نه، موضوع کمی متفاوت است. مدل برخورد با قیمت در ایران تابع اتفاقات اقتصادی نیست و بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد. کاهش قیمت بدون محاسبات اقتصادی به یک عادت کهنه در میان دولتمردان ما تبدیل شده است.
یعنی میفرماييد علیرغم کاهش جهانی قیمتها ما نباید قیمت محصولات را کاهش بدهیم؟
- خیر، ولی باید توجه داشته باشیم که پدیدههای اقتصادی، خلقالساعه اتفاق نمیافتند؛ یک عقبه دارند و یک تأثیر. در همین موضوع روغن نباتی ما چندصد هزار تن روغن خام در مخازن داریم که بیشتر آنها هم توسط دولت تأمین شده است. بخش قابل توجهی روغن هم بخش خصوصی وارد کرده، حال با این شرایط آیا به نظر نمیرسد که قبل از کاهش قیمت محصول نهایی، بايد تکلیف قیمت روغنهای خام گران خریداریشده را روشن کنیم؟ دولت مسئول ارتزاق مردم است و میتواند در مورد فروش روغن خام متعلق به خود با قیمت کمتر و زیان اقدام نماید، حتی میتواند زیانهای بخش خصوصی را هم جبران کند، اما اتفاقی که فعلاً افتاده، این است که قیمت محصولات روغن نباتی بهصورت دستوری کاهش یافته، در حالی که قیمت روغن خام هنوز کاهش نیافته است. خیلی جالب است بدانید که الان قیمت بیشتر محصولات روغن نباتی (محصول نهایی) کمتر از قیمت روغن خام است، برای مثال، به شما عرض میکنم که قیمت روغن خام سویا هر کیلو 52هزار تومان است ولی محصول روغن سویا بهصورت فله (ارزانترین محصول روغن نباتی) هر کیلو 51هزار و 700 تومان قیمتگذاری شده است؛ یعنی کمتر از قیمت روغن خام. توجه داشته باشید حداقل هزینههای تولید این نوع روغن بابت افت تصفیه، کرایه حمل، دستمزد و سربار کارخانه تولیدی هر کیلو 4هزار و 900 تومان است که به قیمت روغن خام اضافه میشود؛ یعنی یک کیلو روغن تصفیهشده سویا میشود 56هزار و 900 تومان، در حالی که بنا به دستور مقامات تصمیمگیر باید 51هزار و 700 تومان فروش برود. پاسخگوی این زیان چه کسی خواهد بود؟
خیلی جالب است، واقعاً این اتفاق افتاده که نهادهای مسئول قیمتگذاری به بهای تمامشده محصول توجه نداشتهاند؟
- بله، همینطور است. عرض کردم برخی از مقامات در ایران عادت کردهاند که با دستوردادن قیمتها کاهش یابند. این دقیقاً همان اتفاقی است که سالها افتاده و هیچ تأثیری هم در کاهش قیمت نداشته است. در واقع قیمت دستوری، موجب دونرخیشدن قیمت کالاها خواهد شد و این هم دقیقاً همان نکتهای است که رانتخواران در ایران بهشدت به آن علاقهمند هستند. بدون شک رانتخواران طرفدار دو نرخی هستند؛ ارز دو نرخی، نان دو نرخی، روغن دو نرخی و... . از محل دو نرخیها عواید هنگفتی که در برخی موارد از تصور ما هم خارج است، نصیب رانتخواران و جیرهخواران آنها میشود. در مورد روغن و اختلاف معکوس قیمت تمامشده با قیمت روغن خام، چون به زور به تولیدکنندگان قیمت را تحمیل میکنیم، آنها هم برای جلوگیری از زیان، تولید را متوقف و یا کاهش میدهند. این موضوع موجب کمبود در بازار میشود. کمبود هم که تکلیفش روشن است، موجب افزایش قیمت میشود و کالا دو نرخی خواهد شد؛ یک نرخ رسمی و یک مابهالتفاوت غیررسمی.
این پدیده که شما توصیف کردید، چه زیانهای دیگری برای جامعه خواهد داشت؟
- سئوال خیلی خوبی است. دقیقاً کلام بنده اینجا منعقد خواهد شد. ببینید آقای رئیسی، رئیسجمهور محترم و قطعاً تیم اقتصادی ایشان با یک تصمیم بسیار شجاعانه و تحسینبرانگیز، ارز ترجیحی را حذف کرده و مردم را با واقعیت قیمتها آشنا نمودند. خیلی هم به موقع با پرداخت یارانه نقدی سعی در جبران این افزایش هزینه برای مردم کردند. با این کار موارد زیر اتفاق افتاد؛ اول اینکه مردم کمکم متوجه شدند که دولتهای مختلف آنها را یارانهبگیر بار آوردهاند و قیمتهای واقعی خیلی از محصولات بیش از قیمت خرید قبلی آنهاست. علاوهبر این، مردم با گرفتاریهای دولت در تأمین ارزاق عمومی و کالاهای اساسی بیشتر آشنا شدند. موضوع قابل توجه دیگر این بود که توزیع یارانهها عادلانهتر شد، چون به همه پرداخت نمیشود. همچنین قاچاق کالاهای اساسی بلافاصله از بین رفت. آمارها نشان میدهد در طول سالهای توزیع ارز ترجیحی، حدود 20 درصد تولیدات کالاهای اساسی از کشور قاچاق شده و طبیعتاً از جیب مردم هزینههای آن پرداخت شده است. نکته حائز اهمیت دیگر این است که منابع تغذیهای رانتخواران که در همهجا حضور دارند، از بین رفت و اگر این طرح با موفقیت ادامه پیدا کند، ناچارند به جای رانتخواری، بروند دنبال کارهای اساسی. خوشبختانه بازار نیز به سمت آزادسازی، رقابت سالم و تأثیرگذار و مستمر زمانی حرکت کرده است.به طور خلاصه میتوان گفت نتیجه این اقدامات پس از افزایش قیمتها، کاهش تدریجی و واقعیشدن ناشی از رقابت، کاهش مصرف اضافی، کاهش احتکار خانگی، صنعتی و... است، با اين حال تصمیم شجاعانه دولت در حذف ارز ترجیحی دائما توسط سودجویان قبلی تهدید میشود.
آقای دکتر، با این تفاسیر چرا کارخانه روغن نباتی شیراز دچار توقف تولید شده است؟
- ما تمام محاسن حذف ارز ترجیحی را گفتیم ولی از معایبش هنوز چیزی نگفتهایم.واقعیت این است كه در برنامه حذف ارز ترجیحی، توجهی به تولید نشده است. تولیدکنندگان کالای اساسی برای ادامه حیات و تولید نیاز به 2/7 برابر نقدینگی دارند. برای تأمین مواد اولیه، توجه فرمايید 2/7 برابر خیلی عدد بزرگی خواهد شد. دولت برای این موضوع بهصورت روشن، فکری نکرده بود.
ما هم در کارخانه روغن نباتی شیراز مشکل اساسی قبلی داشتیم و این هم اضافه شد؛ لذا قدرت خریدمان را از دست دادیم. با اين حال جا دارد از حمايتهاي قابل توجه دكتر ايمانيه استاندار محترم فارس و دكتر ربانيزاده، معاون امور اقتصادي ايشان در حل مشكلات كارخانه سپاسگزاري ويژه داشتهباشم.