به وقت زنگ هشدار جمعیتی

فاطمه ایزدی - «خبرجنوب»/ امروز روز ملی جمعیت است؛ روزی که نگاه ها بیش از هر زمان دیگری به آمارهای جمعیتی و پیامدهایی دوخته می شود که نه تنها آینده اقتصادی و اجتماعی جامعه را ترسیم می کند بلکه مسیر توسعه استان ها را نیز بر همین اصل شکل می دهد.

  در طول سال‌های اخیر، کاهش تمایل به فرزندآوری و تغییرات در ساختار جمعیت به یکی از موضوعات مهم در حوزه سیاست‌گذاری اجتماعی تبدیل شده و بسیاری از استان‌ها از جمله فارس نیز با این روند مواجه هستند. کارشناسان حوزه جمعیت معتقدند عوامل مختلفی در کاهش نرخ ازدواج و فرزندآوری نقش دارند. مسائل اقتصادی، افزایش هزینه‌های زندگی، تغییر سبک زندگی و اولویت‌های نسل جوان از جمله مهم‌ترین دلایل مطرح شده در این زمینه است. در کنار این موضوعات، برخی مسائل اجتماعی نیز بر تصمیم زوج‌ها برای فرزندآوری اثرگذار بوده است. برای مثال، بخشی از بانوان شاغل به دلیل نگرانی از محدود بودن مرخصی زایمان یا احتمال از دست دادن موقعیت شغلی خود، ترجیح می‌دهند فرزندآوری را به تعویق بیندازند. مجموع این عوامل در سال‌های اخیر سبب شده است که آمار ازدواج و در پی آن تعداد تولدها، روندی کاهشی را تجربه کند.

آمارهای ثبت‌احوال فارس نیز نشان می‌دهد که شاخص‌های جمعیتی استان در برخی حوزه‌ها با تغییراتی همراه بوده است. در همین رابطه مدیرکل ثبت‌احوال فارس در گفت و گو با «خبرجنوب» با اشاره به آخرین داده‌های آماری در این زمینه، توضیح داد که نرخ خام ازدواج در استان در سال ۱۴۰۳ حدود ۹.۴ بوده که این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۴.۴ رسیده است.

سید عباس هاشمی تاکید کرد که در سال ۱۴۰۳ تعداد ۲۴ هزار و ۶۲۷ ازدواج در فارس ثبت شده، در حالی که این عدد در سال ۱۴۰۴ به ۲۱ هزار و ۵۹۶ مورد رسیده است.

هاشمی در ادامه به وضعیت موالید در استان اشاره کرد و یادآور شد که در سال ۱۴۰۳ تعداد ۵۱ هزار و ۲۹۲ ولادت ثبت شده اما این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۴۶ هزار و ۳۹۳ ولادت رسیده که نشان‌دهنده کاهش حدود ۹.۹ درصدی موالید در فارس است.

به گفته مدیرکل ثبت‌احوال فارس، شاخص ولادت به ازای هر هزار نفر جمعیت نیز با کاهش همراه بوده است. این مسئول در این باره اذعان کرد که در سال ۱۴۰۳ به ازای هر هزار نفر جمعیت، ۱۰ ولادت در استان ثبت شده، در حالی که این شاخص در سال ۱۴۰۴ به ۹ ولادت به ازای هر هزار نفر جمعیت رسیده است.

هاشمی همچنین درباره نسبت جنسی موالید، توضیح داد که بر اساس آمار ثبت شده، نسبت جنسی موالید در فارس، ۱۰۸ پسر در برابر هر ۱۰۰ دختر است.

این مسئول در ادامه به شاخص مرگ‌ومیر در استان نیز اشاره کرد و توضیح داد که شاخص مرگ‌ و میر در فارس 5.۶ درصد است، در حالی که نرخ خام مرگ‌ و میر در کشور حدود 4.۵ درصد گزارش شده و این موضوع نشان می‌دهد که نرخ مرگ ‌و میر در استان، کمی بالاتر از میانگین کشوری است.

مدیرکل ثبت‌احوال فارس همچنین به وضعیت گروه‌های سنی در ساختار جمعیتی استان اشاره کرد و یادآور شد که در بررسی پنجره جمعیتی، سه گروه اصلی مورد توجه قرار می‌گیرد که بر اساس آمارها، جمعیت زیر ۱۵ سال در فارس نسبت به سال قبل با کاهش ۶.۸ درصدی مواجه بوده است. این مسئول تصریح کرد که جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال که به عنوان جمعیت فعال و مولد شناخته می‌شود نیز نسبت به سال قبل حدود ۱.۱ درصد افزایش داشته است. هاشمی همچنین از رشد قابل توجه جمعیت سالمند در فارس خبر داد و تاکید کرد که جمعیت بالای ۶۵ سال در استان نسبت به سال قبل حدود ۲۲.۸ درصد افزایش داشته است.

مدیرکل ثبت‌احوال فارس با اشاره به اهمیت توجه به این شاخص‌ها برای برنامه‌ریزی‌های آینده، خاطرنشان کرد که این آمارها می‌تواند زنگ هشداری برای آینده جمعیتی استان باشد و نشان می‌دهد لازم است موضوع جمعیت با دقت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.

این مسئول تاکید کرد که دلایل مختلفی در کاهش موالید نقش دارد و بر همین اساس، دستگاه‌ها و مسئولان متولی باید تدابیری را برای کاهش شیب کاهش ولادت در نظر بگیرند تا در آینده با کاهش نیروی مولد در جامعه مواجه نشویم.

در عین حال، بسیاری از متخصصان حوزه جمعیت معتقد هستند که با سیاست‌گذاری‌های هدفمند و ایجاد حمایت‌های مؤثر از خانواده‌ها می‌توان روندهای جمعیتی را مدیریت کرد. تقویت حمایت‌های اقتصادی از زوج‌های جوان، ایجاد امنیت شغلی برای بانوان شاغل و تسهیل شرایط فرزندآوری از جمله اقداماتی است که می‌تواند در بهبود شاخص‌های جمعیتی نقش مؤثری داشته باشد. در چنین شرایطی، روز ملی جمعیت، فرصتی است تا بار دیگر اهمیت این موضوع در سطح جامعه و میان سیاست‌گذاران مورد توجه قرار گیرد و برنامه‌ریزی‌های لازم برای آینده جمعیتی استان فارس نیز با دقت بیشتری دنبال شود.