بسته شدن تنگه هرمز، تهدید زنجیره تأمین گوگرد، مس، باتری، تراشه و کود

 در حالی که هشتمین روز بسته شدن تنگه هرمز بر روی تردد کشتی‌ها سپری می‌شود، تحلیل‌های اولیه عمدتاً معطوف به شوک 20 میلیون بشکه‌ای به بازار نفت بود. با این حال، افشاگری جدید یک مدیر ارشد صنایع شیمیایی آمریکایی نشان می‌دهد که گلوگاه راهبردی خلیج فارس، نقشی بسیار عمیق‌تر و پیچیده‌تر در زنجیره تأمین صنایع حیاتی جهان ایفا می‌کند؛ از استخراج مس و تولید باتری خودروهای برقی گرفته تا امنیت غذایی نیمی از جمعیت کره زمین.

به گزارش تسنیم، همزمان با توقف تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز به دلیل تشدید تنش‌های نظامی در منطقه ، مدیرعامل یک شرکت فعال در حوزه صنایع شیمیایی آمریکا با انتشار هشداری فنی، تصویری تکان‌دهنده از وابستگی پنهان زنجیره‌های تأمین جهانی به این آبراه ترسیم کرده است.

گوگرد؛ ماده شیمیایی گمشده در معادلات ژئوپلیتیک

بر اساس تحلیل این کارشناس، نگاه صرف به نفت خام، تنها بخش کوچکی از حقیقت را روایت می‌کند. وی با اشاره به آمار فنی صنعت پالایش اعلام کرد که حدود 92 درصد از گوگرد مصرفی جهان به عنوان محصول جانبی در فرآیند پالایش نفت و گاز به دست می‌آید. این یعنی با مسدود شدن مسیر تنگه هرمز، جهان نه تنها 20 میلیون بشکه نفت خام در روز را از دست می‌دهد ، بلکه منبع اصلی تولید یکی از حیاتی‌ترین مواد شیمیایی خود یعنی اسید سولفوریک را نیز از دست خواهد داد.

از معادن مس تا قلب مراکز داده

اسید سولفوریک که به دلیل حجم تولید و مصرف بالا در جهان به «سلطان مواد شیمیایی» معروف است ، نقش بی‌بدیلی در فرآیندهای صنعتی ایفا می‌کند. به گفته این منبع آگاه، این ماده واسط اصلی برای استخراج فلزات راهبردی مانند مس و کبالت از سنگ معدن است. مس و کبالت نیز به نوبه خود، عناصر جدایی‌ناپذیر در ساخت ترانسفورماتورهای برق، باتری خودروهای الکتریکی و حتی بسترهای نیمه‌رسانا در مراکز داده هستند .

بدین ترتیب، یک زنجیره وارونه شکل می‌گیرد: بسته شدن تنگه هرمز به معنای توقف عرضه خوراک اولیه (نفت و گاز) برای تولید گوگرد است. نبود گوگرد به معنای توقف تولید اسید سولفوریک و نبود این اسید به معنای توقف استخراج فلزات حیاتی برای صنعت الکترونیک و انرژی پاک خواهد بود.

تایوان در تله گاز؛ تهدید مستقیم تی‌اس‌ام‌سی (TSMC)

اما زنجیره توقف در اینجا به پایان نمی‌رسد. این گزارش می‌افزاید که قطر به عنوان یک بازیگر کلیدی، 30 درصد از گاز طبیعی مایع (LNG) مورد نیاز تایوان را از طریق تنگه هرمز تأمین می‌کند . این در حالی است که ذخایر استراتژیک گاز تایوان تنها برای 11 روز پاسخگوی نیاز این جزیره است.

شرکت تی‌اس‌ام‌سی (TSMC) تایوان که به تنهایی 90 درصد از تراشه‌های پیشرفته جهان را تأمین می‌کند، حدود 8.9 درصد از کل برق این کشور را مصرف می‌کند . هرگونه اختلال در عرضه گاز به نیروگاه‌های تایوان، مستقیماً به معنای قطع برق و توقف خطوط تولید این غول نیمه‌رساناست. به عبارت دیگر، توقف کشتی‌های حامل گاز قطر در هرمز، می‌تواند به فلج شدن زنجیره تأمین جهانی تراشه منجر شود؛ تراشه‌ای که قلب تپنده هر وسیله الکترونیکی از گوشی هوشمند تا سامانه‌های نظامی پیشرفته است.

شوک به سفره‌های غذا؛ 33 درصد کود جهان در حبس

عمیق‌ترین بخش این بحران اما به امنیت غذایی جهان مربوط می‌شود. داده‌های شرکت تحلیلگر تجارت جهانی «کپلر» نشان می‌دهد که حدود 33 درصد از خوراک تولید کودهای نیتروژنی جهان (شامل گوگرد و آمونیاک) از طریق تنگه هرمز عبور می‌کند . این حجم از کود برای تأمین غذای میلیاردها نفر ضروری است.

کارشناسان تأکید می‌کنند که نیمی از جمعیت فعلی جهان به لطف استفاده از کودهای نیتروژنی مصنوعی زنده‌اند. قطع این زنجیره، که ماده اولیه آن (گوگرد) خود از پالایش نفت تأمین می‌شود، می‌تواند فاجعه‌ای انسانی در مقیاس قحطی جهانی رقم بزند.

آنچه مدیرعامل آمریکایی بر آن انگشت گذاشته، معمای پیچیده وابستگی متقابل سیستم‌های حیاتی جهان است. آنچه در تنگه هرمز می‌گذرد، صرفاً یک جنگ بر سر مسیر کشتی‌های نفتکش نیست، بلکه ضربه‌ای است بر پیکره یک سیستم به هم پیوسته که در آن گوگرد به نیمه‌رسانا و گاز به غذا تبدیل می‌شود.

مدت زمان این بحران، کلید اصلی معمای پیش روست. اگر اختلال در تنگه هرمز طولانی‌تر از چند هفته ادامه یابد ، جهان نه با یک شوک نفتی، که با یک ابربحران همزمان در حوزه انرژی، مواد شیمیایی، فناوری و امنیت غذایی مواجه خواهد شد. این هشدار جدی ترین زنگ خطر برای اقتصاد جهانی است که تاکنون کمتر به عمق وابستگی‌های پنهان خود به یک نقطه جغرافیایی واحد پی برده بود.