فرودگاه شيراز روى باند توسعه

پردیس کوثری _ «خبرجنوب»/ در سال‌های اخیر، صنعت هوانوردی ایران در بستری از محدودیت‌ها، تحریم‌های ظالمانه بین‌المللی، نوسانات اقتصادی و نیاز روزافزون به توسعه زیرساخت‌ها مسیر پیچیده‌ای را طی می‌کند که برقراری توازن در جریان حمل و نقل هوایی را با چالش روبرو کرده است؛ با این حال فرودگاه‌های استان فارس در سال‌های اخیر شاهد تحولات چشمگیری در این حوزه بوده‌ و در این میان، فرودگاه بین‌المللی شیراز، به‌عنوان یکی از شریان‌های اصلی هوانوردی و نقاط استراتژیک کشور این روزها ، نقشی پر رنگ تر ایفا می کند؛ تغییراتی که نه تنها در ظرفیت پروازها و افزایش تعداد مسافران قابل مشاهده است، بلکه در زیرساخت‌ها، تجهیزات ناوبری و توانمندسازی منابع انسانی نیز نمود یافته است. این فرودگاه هم‌زمان بار مأموریت‌های محلی، منطقه‌ای و بین‌المللی را بر دوش می‌کشد و سهمی مهم در توسعه گردشگری، تجارت و پیوندهای اقتصادی و سیاسی استان فارس دارد. تحولات اخیرهمراه با شکل‌گیری پروژه‌های سرمایه‌گذاری جدید، تصویری نو از آینده هوانوردی فارس ترسیم کرده است که نیازمند تحلیل دقیق و شناختی عمیق از فرصت‌ها، چالش‌ها و برنامه‌ریزی‌های مدیریتی است تا بتوان با تدوین سیاست های دقیق و پیش بینی نیاز، بازار و تقاضا بهترین تصمیم را گرفت و در راستای توسعه و پیشرفت بیشتر قدم نهاد. مدیریت فرودگاهی شیراز در چند سال اخیر نشان داده که با رویکرد برنامه‌محور و نگاه مبتنی بر توسعه پایدار، تلاش دارد مسیر آینده هوانوردی استان را شفاف، مرحله‌به‌مرحله و بر پایه ظرفیت‌های واقعی پیش ببرد.

این گزارش تحلیلی است از وضعیت کنونی فرودگاه‌های فارس، برنامه‌های توسعه‌ای، الزامات ایجاد پایگاه ایرلاین‌ها، مسائل مربوط به آموزش نیروی انسانی هوانوردی، ظرفیت خدمات ایرتاکسی و آمبولانس هوایی، توسعه تجهیزات ناوبری و طرح‌های کلان سرمایه‌گذاری است؛ روایتی که تلاش می‌کند تصویری جامع و روشن از چشم‌انداز هوانوردی استان ارائه دهد.

فخرالدین کشاورز، مدیرکل فرودگاه‌های استان فارس، ضمن اشاره به آمارهای منتشر شده اخیر از عملکرد پروازی فرودگاه بین المللی شیراز گفت: طی ماه‌های گذشته رشد ۱۳ درصدی پروازها، ۳۰ درصدی مسافران خارجی، ۱۴ درصدی کل مسافران و ۱۸ درصدی بار و پست را شاهد بودیم . این افزایش، به گفته او، نتیجه مجموعه‌ای از عوامل است که علاوه بر نقش افزایش ناوگان کشوربه۲۰۹  فروند هواپیما، به فعالیت های ایرلاین های با شاکله مدیریتی بومی نیز ارتباط مستقیم دارد.

وی همچنین اشاره کرد: علی رقم چالش های فنی، افزایش یک فروند هواپیما به شرکت هواپیمایی پارس‌ایر، بخش مهمی از ظرفیت پروازی شیراز را در ماه‌های اخیر تقویت کرده است. عملکرد این شرکت نه تنها کسری ناشی از محدودیت‌های اخیر شرکت های هواپیمایی دیگر را جبران کرده، بلکه توانسته است تعداد پروازهای هفتگی شیراز را ۱۳ تا ۱۶ پرواز بیش از برنامه عادی هفتگی افزایش دهد. این آمار نشان می دهد که صورت تبدیل شدن شیراز به پایگاه رسمی چند ایرلاین دیگر، این  ظرفیت جهش بیشتری خواهد داشت.

به گفته مدیر کل فرودگاه های استان فارس، برای اینکه یک شرکت هواپیمایی پایگاه عملیاتی خود را ایجاد کند، نیازمند فراهم کردن مجموعه‌ای از الزامات به منظور دریافت تاییدیه استاندارد هواپیمایی کشوری است ؛ از جمله فضای استاندارد برای خدمات فنی و مهندسی،  دفاتر عملیاتی، امکانات کیترینگ و مهم‌تر از همه آشیانه تعمیر و نگهداری. در حال حاضر تنها یک آشیانه در شیراز وجود دارد که در اختیار آسمان است و برای ایجاد رقابت و جذب ایرلاین‌های جدید، باید امکان سرمایه‌گذاری برای ساخت آشیانه‌های جدید فراهم شود. به همین منظور فرودگاه استان شرایطی طراحی کرده تا یا خود ایرلاین‌ها وارد سرمایه‌گذاری شوند یا شرکت‌های تخصصی تعمیر و نگهداری هواپیما آشیانه احداث کنند و خدمات فنی را به ایرلاین‌ها ارائه دهند. کشاورز توضیح می‌دهد که این فضا اکنون در حال شکل‌گیری است و مذاکرات برای اختصاص زمین و تعریف بسته‌های سرمایه‌گذاری آغاز شده.

 او باور دارد که با فراهم شدن این زیرساخت‌ها و همچنین نقش تسهیلگری و فراهم کردن مقدمات فرودگاه برای سرمایه گذاران حوزه هوانوردی، ایرلاین‌های خصوصی بیشتری خواهند توانست پایگاه رسمی خود را در شیراز ایجاد کنند و این روند می‌تواند وضعیت هوانوردی استان را دگرگون کند و شاهد اتفاقات خوبی باشیم. 

در بخش دیگر این مصاحبه به مسئله مهمی اشاره شد. به‌رغم وجود هنرستان‌های هوانوردی و تربیت دانش‌آموزانی علاقه‌مند و با استعداد، مسیر آن‌ها برای برای ورود به حوزه‌های دیسپچری، مهمانداری و تعمیر و نگهداری با محدودیت‌های ادامه تحصیل در شیراز روبه‌رو است. از طرفی الزام ورود به حوزه هوانوردی و استخدام در بخش‌های دولتی و غیر دولتی داشتن حداقل مدرک کاردانی در رشته مربوطه است؛ به گفته کشاورز، به منظوررفع این موانع، هماهنگی‌هایی میان فرودگاه، دانشگاه علمی‌کاربردی و شرکت آسمان ایرانیان انجام شده و مجوز راه‌اندازی مرکز علمی‌کاربردی آسمان ایرانیان در مراحل نهایی است که با افتتاح این مرکز، مسیر پیوسته آموزش از هنرستان تا مقطع کاردانی فراهم می‌شود و زمینه اشتغال دانشجویان نیز منطقی‌تر خواهد شد.

او همچنین به ظرفیت‌ استان فارس در حوزه آموزش خلبانی اشاره می‌کند و میگوید :تنها پایگاه دولتی آموزش خلبانی فوق‌سبک در ایران، فرودگاه زرقان است که در راستای سیاست های کاهش مسئولیت دولت ، سازو کار اجرایی مدرسه خلبانی این فرودگاه به بخش خصوصی سپرده شده و علاقه مندان و دانشجویان می توانند برای گذراندن دوره های خلبانی فوق سبک از این ظرفیت استفاده کنند . همچنین به گفته وی: شیراز در دهه هشتاد یکی از قطب‌های اصلی آموزش خلبانی کشور بود و زیرساخت‌های لازم برای بازگشت به این جایگاه فراهم است.

کشاورز اشاره می کند: یک آشیانه مخصوص هواپیماهای سبک نیز در فرودگاه وجود دارد که اکنون به‌صورت پراکنده استفاده می‌شود و ظرفیت آزاد دارد. مذاکراتی نیز برای فعال‌سازی دوباره آن با مشارکت آسمان ایرانیان انجام شده تا در صورت تایید نهایی  با ورود هواپیمای اموزشی این موسسه کلاس های پروازی آموزش خلبانی تجاری در شیراز مجدد اجرا شود و امیدوار هستیم تا اوایل سال  ۱۴۰۵ به نتیجه برسیم . 

در بخش دیگر این گفت و گو، مدیر کل فرودگاه های استان فارس اشاره می کند: فرودگاه شیراز ظرفیت پذیرش هر نوع پرنده ای را دارد و بدون هیچ محدودیتی آماده ارائه خدمات است. وی تاکید می کند: تنوع ارائه خدمات در حوزه هوانوردی همچون ورود آمبولانس های هوایی منوط به ارتباط شرکت های فعال این حوزه با بخش مربوطه همچون سیستم های درمانی و علوم پزشکی استان است. او درباره ایرتاکسی ها نیز او می گوید که این نوع خدمات به دلیل ماهیتVIP  بودن آن، متقاضیان خاص خود را دارد و شرکت‌ها باید با شبکه‌های گردشگری و دفاتر خدمات سفر در جغرافیای خاصی از شیراز که این امکانات را می طلبد، ارتباط برقرار کنند و فرودگاه بدون هیچ محدودیتی آماده ارائه خدمات به طیف متنوعی از فعالان و شرکت های هوانوردی متقاضی، دارای برنامه پروازی و دارای مجوز سازمان هواپیمایی کشوری می باشد و هیچ مشکلی از لحاظ ظرفیت نداریم . 

در بخش زیرساخت‌های ناوبری نیز کشاورز توضیح می‌دهد که بخش بزرگی از تجهیزات ناوبری و نظارتی فرودگاه طی سال‌های اخیر نوسازی شده است. سیستم DVR ارتقا یافته، رادارها به‌روز شده و اکنون سیستم ILS جدید در مرحله خرید قرار دارد و به‌محض ورود، نصب خواهد شد. به گفته او با تکمیل این تجهیزات، بسته ناوبری فرودگاه برای ۱۵ تا ۲۰ سال آینده بدون مشکل کار خواهد کرد. او همچنین اشاره می‌کند که فرودگاه شیراز از معدود فرودگاهی است همچون تهران و زاهدان که توانایی پذیرش بزرگ ترین تایپ هواپیمایی موجود در جهان را نیز داراست و رده فرودگاه 4E قرار می گیرد. 

در حوزه سرمایه‌گذاری، کشاورز یادآوری می‌کند که طبق قانون برنامه هفتم توسعه، مدیریت بهره‌برداری فرودگاه‌ها باید به‌تدریج به بخش غیردولتی واگذار شود. یکی از پروژه‌های مهم در همین راستا، ساخت ترمینال جدید تشریفات (CIP) در شیراز است. مطالعات تمام شده ، طراحی این ترمینال ۵۰۰۰ مترمربعی انجام شده، معماری آن با الهام سمبل و نماد های بومی ایرانی همچون شکل گرفته است .این پروژه اکنون در مرحله ارزیابی عددی قرار دارد و و پیش‌بینی اولیه سرمایه‌گذاری حدود ۶۵۰ میلیارد تومان برآورد شده است ؛ در صورت طی مراحل نهایی، فراخوان سرمایه‌گذاری آن در بهمن‌ماه منتشر خواهد شد. این برنامه به گونه ای باید مدیریت شود که بازگشت سرمایه را برای سرمایه گذار تضمین کند چرا که این حوزه به علت ماهیتی ریسک پذیری به واسطه نوسانات اقتصادی و نظامی در سطح منطقه دارد، پیش بازگشت سرمایه دقیق صورت نمیگیرد و باید ورود سرمایه با احتیاط انجام گیرد . 

کشاورز در پایان عنوان می کند با توجه به تاکید استاندار بر برنامه محور بودن کلیه اقدامات ، تمامی عملیات های اجرایی ما بر اساس برنامه توسعه با چشم اندازی میان مدت تا سال ۱۴۰۸ طراحی شده و در هین چارچوب، پروزه ه در حال پیشبرد است و هیچ یک از اقدامات به صورت سلیقه ای برنامه ریزی نشده است . به عنوان نمونه، به جای تسریع در پروژه ها و آغاز روسازی ، به نیازهای اساسی و بلند مدت توجه شد است ، از جمله نوسازی و توسعه خط انتقال گاز که عملیات حفاری آن انجام شده و در حال حاضر به پیشرفت ۹۵درصدی رسیده است. انتقال آب نیز با همین رویکرد دنبال شده و پروزه ای به منظور نوسازی و توسعه شبکه برق و ارتقاء ولتاژ از ۱۱ به ۲۰ کیلو ولت اجرا شده که تاکنون  ۵۰٪ پیشرفت داشته ایم. مجموع اقدامات صورت گرفته به این منظور انجام شد که تمامی نیاز های فرودگاه را پاسخ دهد و پس از اتمام نیازی به حفاری و تخریب آسفالت و روسازی های دیگر، حداقل تا ۵ سال آینده نداشته باشیم و آنچه در این مسیر اهمیت دارد، توسعه پایدار، دقیق و مبتنی بر نیازهای واقعی فرودگاه است.

 تحلیل کلی از پیشبرد برنامه ها و روند موجود، نشان می دهد فرودگاه های استان فارس به ویژه فرودگاه شیراز در یکی از مهمترین دوره های تحول ساختاری خود قرار گرفته است؛ مقطعی که در آن رشد عملیاتی، توسعه زیرساخت ها، فعال‌سازی ظرفیت‌های پنهان، ارتقای استانداردهای ناوبری و بازآرایی نقش فرودگاه در شبکه حمل‌ونقل هوایی کشور هم‌زمان در حال رخ دادن است و می‌توان گفت فرودگاه شیراز در مسیری قرار گرفته که نه تنها رشد فعلی را تثبیت خواهد کرد، بلکه ظرفیت جهش‌های بزرگ‌تری را نیز در حال فراهم کردن است . چنانچه  روند موجود با همین انسجام و جدیت ادامه یابد، شیراز می‌تواند در سال‌های پیش رو به یکی از مهم‌ترین محورهای هوانوردی کشور تبدیل شود؛ محوری که نقش آن  هم در توسعه اقتصادی  پررنگ تر خواهد شد و هم در شبکه هوایی کشور جایگاهی مؤثرتر خواهد یافت.