سه گانه های یک شهر انسان محور

غیاث ملک حسینی-«خبرجنوب»/ معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس با تشریح آخرین وضعیت بازنگری طرح جامع شیراز، از طی‌شدن مراحل کارشناسی و قرارگرفتن این طرح در مسیر تصویب نهایی و ابلاغ ظرف دو ماه آینده خبر داد؛ طرحی که با توجه به ویژگی‌های تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و زیست‌محیطی شیراز و با تأکید بر حفاظت از باغات، صیانت از بافت تاریخی، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و حرکت به سمت شهرسازی انسان‌محور تدوین شده است.

براساس اعلام مسئولان، بازنگری طرح جامع شهر شیراز پس از برگزاری ۱۰ جلسه تخصصی در کمیته فنی دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و با اعمال برخی اصلاحات به تصویب این کمیته رسیده است؛ مرحله‌ای مهم در فرایند برنامه‌ریزی توسعه آینده سومین حرم اهل‌بیت(ع) که با هدف بازنگری در چارچوب‌های توسعه شهری و توجه همزمان به نیازهای کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، تاریخی، فرهنگی و زیست‌محیطی شهر دنبال شده است.

در همین ارتباط محمود رضایی کوچی، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار فارس طی گفت و گویی با خبرنگار «خبرجنوب» ضمن تشریح روند تهیه و بررسی طرح جامع شیراز، بر ضرورت توجه به ویژگی‌های منحصربه‌فرد این شهر و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول در فرایند برنامه‌ریزی و توسعه شهری تأکید کرد. محمدمهدی عبدالهی، مدیرکل راه و شهرسازی استان فارس، نیز با تبیین رویکردهای اصلی طرح بازنگری، از توجه به ملاحظات اکوسیستمی، طراحی شهری تاب‌آور، حفاظت و احیای باغات، تقویت حمل‌ونقل عمومی، توسعه مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری و تحقق عدالت فضایی در این طرح خبر داد.

*تشریح مراحل تدوین و بررسی طرح جامع شیراز

رضایی کوچی با اشاره به ماهیت تخصصی مطالعات طرح جامع شهر شیراز اظهار کرد: مطالعات طرح جامع، فرایندی چندبعدی است که موضوعات مختلفی از جمله مسائل اجتماعی، کالبدی و زیست‌محیطی را دربرمی‌گیرد و برای تدوین آن، ابعاد گوناگون توسعه شهر باید به‌صورت کارشناسی بررسی شود.

وی با اشاره به روند طی‌شده برای بازنگری طرح جامع شیراز ابرازداشت: این طرح در طول سال‌های گذشته در دستور کار قرار داشته و در این فرایند، بررسی‌ها و هماهنگی‌های مختلفی در سطح استان انجام شده و پس از طی مراحل مربوطه، طرح وارد فرایند بررسی در ساختار شورای عالی شهرسازی و معماری ایران شده است.

وی درباره سازوکار بررسی و تصویب طرح‌های جامع شهری توضیحاتی را ارایه داد و گفت: پس از انجام مطالعات و طی مراحل بررسی در سطح استان، طرح باید در ساختار قانونی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران بررسی شود. در این شورا، کمیته فنی وظیفه بررسی تخصصی طرح‌ها را برعهده دارد و پس از بررسی‌های کارشناسی، موضوع برای تصمیم‌گیری به شورای عالی ارجاع می‌شود.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار فارس با تاکید براینکه تصویب طرح در کمیته فنی با تصویب نهایی در شورای عالی تفاوت دارد،تصریح کرد: تا زمانی که طرح در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به تصویب نرسد و ابلاغ نشود، فرایند قانونی آن تکمیل نشده است.

به گفته رضایی کوچی، پس از تصویب نهایی و ابلاغ، امکان اجرای طرح بر مبنای چارچوب‌های مصوب فراهم می‌شود.

معاون استاندار فارس با اشاره به اهمیت هماهنگی میان دستگاه‌های مرتبط در این فرایند گفت: در جلسات کارشناسی، نمایندگان دستگاه‌های مختلف حضور دارند و موضوعات مرتبط با حوزه‌های گوناگون بررسی می‌شود. این فرایند با هدف ارزیابی ابعاد مختلف طرح و فراهم‌کردن زمینه تصمیم‌گیری کارشناسی درباره آینده توسعه شهری انجام می‌گیرد.

*هویت تاریخی و فرهنگی شیراز در کانون بازنگری طرح جامع

رضایی کوچی در ادامه با اشاره به ویژگی‌های متمایز شهر شیراز اظهارکرد: این شهر از پیشینه تاریخی، فرهنگی و اجتماعی ارزشمندی برخوردار است و در کنار جایگاه تاریخی و فرهنگی خود، ظرفیت‌های مهمی در حوزه اقتصاد شهری و گردشگری دارد؛ بنابراین، در تدوین طرح جامع جدید تلاش شده معیارهای تصمیم‌گیری و ضوابط توسعه شهری با توجه به این ویژگی‌ها مورد بازنگری قرار گیرد.

وی افزود: در طرح جدید، موضوعاتی همچون حفاظت از باغات، توجه به بافت تاریخی شهر، بررسی وضعیت محلات و روستاهای پیرامونی و صیانت از ظرفیت‌های طبیعی منطقه مورد توجه قرار گرفته است.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار فارس همچنین با اشاره به اهمیت باغات و پهنه‌های طبیعی پیرامون شیراز، بر ضرورت توجه به این ظرفیت‌ها در برنامه‌ریزی توسعه شهر تأکید کرد و گفت: باغات و محدوده‌های پیرامونی، از جمله موضوعاتی هستند که در مطالعات طرح جامع باید متناسب با ویژگی‌های تاریخی، طبیعی و اجتماعی منطقه مورد توجه قرار گیرند.

رضایی کوچی همچنین با تأکید بر اهمیت تعاملات اجتماعی در ساختار شهر بیان کرد: موضوع تعاملات اجتماعی و توجه به ابعاد انسانی توسعه، از مسائل اساسی است که در چارچوب طرح جامع جدید مورد توجه قرار گرفته است.

وی ضرورت ایجاد هماهنگی میان توسعه شهری و حفاظت از ارزش‌های موجود را مورد تاکید قرار داد و گفت: طرح جامع باید به‌گونه‌ای تدوین شود که ضمن پاسخ‌گویی به نیازهای توسعه‌ای شهر، ویژگی‌های تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و طبیعی شیراز نیز در آن لحاظ شود.

* رویکرد اکوسیستمی در بازنگری طرح جامع شهر شیراز

در همین ارتباط محمدمهدی عبدالهی، مدیرکل راه و شهرسازی استان فارس نیز ضمن اعلام تصویب بازنگری طرح جامع شهر شیراز در کمیته فنی دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری بیان داشت: طرح بازنگری طرح جامع شیراز با رویکرد شهرسازی انسان‌محور و همراه با برخی اصلاحات، پس از برگزاری ۱۰ جلسه تخصصی در کمیته فنی به تصویب رسید.

وی با اشاره به اهمیت بازنگری طرح جامع شیراز افزود: با توجه به تغییرات اقلیمی در جهان و ضرورت توجه به ملاحظات زیست‌محیطی، رویکرد اکوسیستمی در بازنگری طرح جامع شهر شیراز، در چارچوب تکالیف تعیین‌شده برای وزارت راه و شهرسازی در مواد ۲۱ و ۲۷ قانون هوای پاک، مورد توجه قرار گرفت.

مدیرکل راه و شهرسازی استان فارس ادامه داد: در همین راستا، رویکرد طراحی شهری تاب‌آور شیراز از سال گذشته در اولویت کاری این اداره‌کل قرار گرفت تا برنامه‌ریزی برای آینده شهر با توجه بیشتری به ظرفیت‌های محیطی و ضرورت ارتقای تاب‌آوری شهری انجام شود.

*تعریف شیراز در قالب سه بوم‌شهر پایدار و تاب‌آور

عبدالهی با تشریح یکی از محورهای اصلی مطالعات بازنگری طرح جامع شیراز گفت: در این رویکرد، شیراز در قالب سه بوم‌شهر پایدار و تاب‌آور تعریف شده است که حفاظت و احیای باغات، توسعه فضای سبز و ارتقای تاب‌آوری شهری از محورهای اصلی آن به شمار می‌رود.

وی با اشاره به راهبردهای اتخاذشده در مطالعات بازنگری طرح جامع شیراز تصریح کرد: مهار الگوی شهرسازی خودرومحور، کاهش وابستگی به سبک زندگی ماشینی، توجه به نیازهای شهروندان، ارتقای کیفیت زندگی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مذهبی، فرهنگی و تاریخی شیراز، از مهم‌ترین محورهای این طرح بوده است.

‌مدیرکل راه و شهرسازی استان فارس با تأکید بر اینکه برنامه‌ریزی شهری باید فراتر از توسعه کالبدی و گسترش فیزیکی شهر باشد، افزود: در تدوین این طرح تلاش شده است میان نیازهای شهروندان، ظرفیت‌های طبیعی و تاریخی و الزامات توسعه آینده شیراز هماهنگی برقرار شود.

*تقویت حمل‌ونقل عمومی و توسعه مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری

عبدالهی با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد در طراحی و مدیریت فضاهای شهری ادامه داد: بازگشت به الگوی شهرسازی انسان‌محور با تأکید بر تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی موجود و پیشنهادی، توسعه مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری و فراهم‌کردن زمینه زندگی سالم و پرتحرک، در این طرح مورد توجه قرار گرفته است.

وی افزود: یکی دیگر از رویکردهای مورد توجه در بازنگری طرح جامع شیراز، بازتعریف خیابان‌های ساختاری شهر در قالب مفهوم خیابان کامل است؛ رویکردی که هدف آن تبدیل خیابان‌ها به فضاهایی برای زندگی اجتماعی و حضور شهروندان، فراتر از کارکرد صرفاً خودرومحور است. بر این اساس، خیابان در الگوی پیشنهادی صرفاً مسیر عبور وسایل نقلیه نیست، بلکه فضایی شهری است که باید در خدمت نیازهای متنوع شهروندان قرار گیرد و امکان حضور، فعالیت و تعامل اجتماعی را نیز فراهم کند.

*عدالت فضایی و طراحی شهر برای همه شهروندان

مدیرکل راه و شهرسازی استان فارس همچنین با تأکید بر اهمیت تحقق عدالت فضایی اظهار کرد: طراحی فراگیر محیط شهری با توجه به اسناد و مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، از جمله رویکردهای شهر دوستدار کودک، شهر دوستدار سالمند و قانون جامع حمایت از حقوق توان‌خواهان، در بازنگری طرح جامع شیراز مدنظر قرار گرفته است.

عبدالهی خاطرنشان کرد: این رویکرد با هدف فراهم‌کردن امکان حضور و دسترسی برابر برای همه گروه‌های سنی و افراد با توانایی‌های متفاوت دنبال می‌شود و زمینه بهره‌مندی عادلانه شهروندان از فرصت‌های شهری، رشد و شکوفایی و ارتقای کیفیت زندگی را فراهم می‌کند.

وی با تأکید بر اهمیت توجه به نیازهای متنوع شهروندان افزود: طراحی فراگیر محیط شهری به این معناست که فضاها و امکانات شهری باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شوند که گروه‌های مختلف جامعه، از کودکان و سالمندان تا افراد دارای محدودیت‌های حرکتی و توان‌خواهان، امکان حضور و دسترسی مناسب به خدمات و فرصت‌های شهری را داشته باشند.