نام تو ورد زبانم تا صف محشر

صدای ماندگار «بخشو»؛ احیاگر نوحه‌خوانی جنوب

نام تو ورد زبانم تا صف محشر

صدایی منحصر به فرد در آیین‌های عزاداری و سینه زنی بوشهری که موجب معرفی این سبک منحصر به فرد عزاداری در ایران و حتی دنیا شد، شاید به همین خاطر باشد که از او به عنوان یکی از موثرترین و مشهورترین مداحان و نواگران استان بوشهر یاد می‌کنند؛ جهانبخش کردی زاده ملقب به «بخشو» به سال ۱۳۱۵ در بوشهر متولد شد و پس از طی دوران کودکی و نوجوانی تبدیل به یکی بهترین نوحه خوانان و مداحان استان بوشهر شد. بخشو غنای عزاداری بوشهری‌ها را به گوش همه رساند. 

آنچه این نوحه خوان برجسته بوشهری در مجالس عزاداری و سوگواری حضرت سیدالشهدا(ع) اجرا می‌کرد به قدری دربرگیرنده جذابیت‌های فراوانی بود که بسیاری از جهانگردان برای شنیدن صدای او به جنوب ایران سفر می‌کردند. کما اینکه بسیاری از هنرمندان برگزیده موسیقی ایرانی از جمله محمدرضا لطفی، لوریس چکناوریان و بسیاری از پژوهشگران موسیقی در زمان حیات این هنرمند عرصه موسیقی آینی با او ملاقات‌های متعددی را انجام دادند. چارچوبی که با اتکا به تسلط مثال زدنی بخشی زاده در اجرای شروه، چاوش خوانی، مناجات خوانی، صبحدم خوانی، بیت خوانی، جنگ نامه خوانی، مصیبت خوانی و خیام خوانی از او هنرمندی ساخته بود که نوحه‌های بوشهری بدون حضور و تعدادی اندک از هنرمندان این منطقه در معرض فراموشی و انقراض قرار می‌گرفت.

اتفاقاً بر همین اساس بود که بسیاری از ملودی‌ها و سبک‌های مختلف نوحه خوانی که دهه‌های اخیر شهرتی فراگیر یافته به واسطه الهام از ملودی‌ها و نغمات خوانده شده از این مرحوم کردی زاده بوده که موجب استقبال مردم را نیز فراهم ساخته شده است. یکی از همین آهنگ‌ها، نوحه معروف «ممد نبودی ببینی» به مناسبت آزادسازی خرمشهر بوده که بر اساس ملودی نوحه «لیلا بگفتا ای شه لب تشنه کامان» با نوای بخشو است. همین روند بود که چندی پیش به واسطه پیگیری‌های به عمل آمده توسط کارشناسان میراث فرهنگی صدای بخشو را به عنوان صدای ماندگار در فهرست آثار معنوی و ناملموس ملی کشور ثبت کردند.

از این هنرمند که در سال ۱۳۵۶ دار فانی را وداع گفت آثار چندانی به جای باقی نمانده است اما هنرنمایی وی به عنوان نوحه خوان، شروه خوان و شاهنامه خوان در سریال تلویزیونی «دلیران تنگستان» به کارگردانی همایون شهنواز، نوحه خوانی در مستند اربعین به کارگردانی ناصر تقوایی و تولید آلبوم موسیقی «اربعین در بوشهر» با همراهی حسین خرمایی توسط موسسه موسیقی «ماهور» از جمله آثاری هستند که از «بخشو» در دسترس مخاطبان قرار گرفته است. بخشو در سال ۱۳۱۵ در محله باغ ملای بوشهر متولد شد. نوحه خوانی خود را نزد اساتیدی، چون محمد شریفیان و سید علی مهیمنیان گسترش داد. گرما و حجم صدای بی نظیرش، او را مشهور به اعجوبه نوحه خوانی جنوب کرد. به شکلی که هنوز هم نوحه خوانان جوان بوشهری برای پذیرش توسط هیئت‌ها و حسینیه‌های مطرح بوشهر سعی به تقلید صدای او دارند. بخشو در سال ۱۳۵۶ در حالی که نوحه پایانی خود را در حرم امام رضا(ع) خوانده بود، هنگام بازگشت به بوشهر دچار عارضه قلبی شد و تمام بوشهر را عزادار مرگ ناگهانی خود کرد.