هوش مصنوعی در کشاورزی ایران؛ دستاوردها و چالش‌ها در همایش شیراز

کشاورزی ایران، به عنوان پایه و بستر امنیت غذایی کشور، با چالش‌های جدی مانند کمبود منابع آبی، فرسایش خاک و بهره‌وری پایین مواجه است. کارشناسان، مسئولان و فناوران معتقدند که هوش مصنوعی می‌تواند نسخه‌ای کارآمد برای حل بسیاری از این مشکلات باشد.

 نخستین کنگره ملی کاربرد هوش مصنوعی در کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست در دانشگاه شیراز برگزار شد و بیش از ۲۰۰ مقاله علمی توسط پژوهشگران، اساتید و دانشجویان ارائه شد. این همایش محلی بود برای تبادل نظر دانشگاهیان و مسئولان بخش‌های کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست.

 یکی از واقعیت‌های تلخ کشاورزی کشور که در این همایش مطرح شد، کاهش بارش‌ها و افت شدید دبی رودخانه‌ها بود؛ در سال گذشته بارش‌ها ۴۰ درصد و دبی رودخانه‌ها ۷۰ درصد کاهش یافته است. این شرایط، ضرورت ارتقای بهره‌وری و استفاده از فناوری‌های نوین در کشاورزی را بیش از پیش آشکار می‌کند.

 نقش شرکت‌های دانش‌بنیان:

به گفته رئیس مرکز راهبردی ستادهای اقتصاد دانش‌بنیان کشور، ایران حدود ۱۱ هزار شرکت دانش‌بنیان دارد که ۵۰۰ شرکت در حوزه کشاورزی فعالیت می‌کنند. این شرکت‌ها می‌توانند با هوشمندسازی کشاورزی و ایجاد نوآوری در مزرعه، چالش‌ها را کاهش دهند. اما برای موفقیت، نیاز به حمایت از بازار و زیرساخت‌های اجرایی نیز هست.

 چالش‌ها و موانع:

• زیرساخت‌های ناکافی اینترنت و دسترسی به ماهواره

• کمبود داده‌های جامع و منظم برای تصمیم‌گیری هوشمند

• نیاز به آموزش و توانمندسازی کشاورزان و مدیران بخش کشاورزی

 مزایای هوش مصنوعی در کشاورزی:

• بهینه‌سازی مصرف آب، کود و سموم

• افزایش بهره‌وری و کیفیت محصول

• شناسایی و کنترل آفات، تشخیص اصالت و سلامت محصولات

• کاهش خطای تصمیم‌گیری مدیران و سیاستگذاران با کمک دستیاران هوش مصنوعی

 دانشگاه‌ها و پژوهشگران بر اهمیت استفاده مسئولانه و اخلاقی از هوش مصنوعی تأکید دارند چرا که بدون در نظر گرفتن ملاحظات اخلاقی، حریم خصوصی داده‌ها و شفافیت، این فناوری می‌تواند خود به تهدیدی جدید تبدیل شود.

دانشگاه شیراز با تأسیس پژوهشکده هوش مصنوعی، شورای سیاستگذاری و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، تلاش می‌کند ایران از روند جهانی هوشمندسازی کشاورزی عقب نماند.