مورینگا؛ گیاه ارزشمند جنوب ایران با ظرفیت‌های درمانی و اقتصادی

گیاه مورینگا که در جنوب ایران به «درخت معجزه» شهرت دارد، این روزها بیش از گذشته مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است؛ گیاهی مقاوم که علاوه بر خواص درمانی، می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای اشتغال و توسعه محلی ایجاد کند.

مورینگا با نام علمی Moringa Oleifera گیاهی استوایی و بومی هند و پاکستان است که در مناطق گرم و خشک جنوب ایران نیز به‌خوبی رشد می‌کند. برای این گیاه تاکنون ده‌ها خاصیت مفید برای سلامت بدن از جمله اثرات آنتی‌اکسیدانی و تقویت‌کننده بدن گزارش شده است.

در یک پژوهش میدانی با عنوان «مصارف محلی و بومی گیاه مورینگا»، دکتر مرضیه نیک‌پرور، متخصص قلب و عروق، به بررسی کاربردهای این گیاه در میان مردم هرمزگان پرداخته است. به گفته وی، این پژوهش با هدف ثبت دانش بومی و بررسی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده مورینگا انجام شده است.

نیک‌پرور می‌گوید آشنایی او با این گیاه چند سال پیش به‌صورت اتفاقی رخ داد و همین موضوع باعث شد مصارف سنتی آن در میان مردم منطقه به‌صورت علمی مستندسازی شود. در این پژوهش با استفاده از پرسشنامه، اطلاعات مربوط به شیوه مصرف، اندام‌های مورد استفاده و کاربردهای درمانی گیاه جمع‌آوری شد.

نتایج این بررسی نشان می‌دهد رایج‌ترین شکل مصرف مورینگا، استفاده خوراکی از پودر برگ خشک‌شده است. همچنین استفاده موضعی از روغن مورینگا برای پوست و مو در میان مردم برخی مناطق استان رایج بوده و از آن برای کمک به رفع مشکلات گوارشی مانند نفخ، سوءهاضمه و سوزش معده نیز استفاده می‌شود.

به گفته این پژوهشگر، بسیاری از کاربردهای گزارش‌شده توسط مردم بومی با یافته‌های علمی جدید هم‌خوانی دارد. مورینگا سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها و ترکیبات زیست‌فعال است و می‌تواند در پیشگیری از برخی بیماری‌ها نقش داشته باشد.

اقلیم گرم و نسبتاً خشک هرمزگان نیز شرایط مناسبی برای رشد این گیاه فراهم کرده است. مورینگا در مناطقی مانند بشاگرد، سیریک و جاسک به‌خوبی رشد می‌کند و در برخی نقاط جزیره قشم نیز کشت آن رواج دارد.

کاربردهای این گیاه تنها به مصرف انسانی محدود نمی‌شود. مورینگا می‌تواند به‌عنوان علوفه دام، کود گیاهی، خوراک آبزیان و ماده اولیه محصولات سلامت‌محور نیز مورد استفاده قرار گیرد؛ موضوعی که ظرفیت‌های اقتصادی قابل توجهی برای مناطق جنوبی کشور ایجاد می‌کند.

پژوهشگران معتقدند توسعه کشت و فرآوری مورینگا می‌تواند علاوه بر ارتقای سلامت جامعه، به اشتغال‌زایی محلی، تقویت اقتصاد منطقه و توسعه کشاورزی پایدار در مناطق کم‌آب کمک کند.

این پژوهش همچنین نمونه‌ای از پیوند دانش بومی و تحقیقات علمی به شمار می‌رود؛ رویکردی که می‌تواند در شناسایی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های طبیعی مناطق مختلف کشور نقش مهمی ایفا کند.