بختگان و رویای حقابه، به این مقدار دلخوش نباشید

نیکنام خشنودی – خبرجنوب/ بسیاری از روزنامه ها و رسانه های استان فارس روز یکشنبه ۱۸ خرداد ۱۴۰۴،  با تیترهای جذاب از برداشتن گامی مهم برای احیای یکی از ارزشمندترین تالاب‌های کشور، و رهاسازی ۴۰ میلیون متر مکعب آب به عنوان حقابه زیست‌محیطی تالاب بختگان از سد درودزن خبر دادند، خبری که  زاویه های پنهان آن همچنان مبهم و نا آشکار است و با واقعیات رسیدن آب به بختگان فاصله بسیار داشت.

 خبرنگارانی که در تور خبری محیط زیست فارس حضور داشتند نیز اقدام امید بخش برای جان گرفتن دوباره این پهنه آبی نیمه جان و زنده کردن آن را ستودند بدون توجه به اینکه آیا واقعا این 40 میلیون متر مکعب آب به بختگان می رسد؟ و دیگر اینکه آیا همین مقدار برای احیای تدریجی تالاب بختگان کافی است؟

هر چند پیگیری ها و اقدامات مسوولان محیط زیست فارس برای جذب حقابه بختگان قابل تحسین است اما بررسی شواهد و بازدیدهای میدانی بیانگر آن است که کانال های اصلی و فرعی را می بینیم با انبوهی از موتور پمپ های مکنده و زمین های کشاورزی تشنه که نمی گذارند حقابه ای به بختگان برسد.

محمد جواد رنجبر، عضو شورای هماهنگی شبکه تشکل‌های محیط زیستی و منابع طبیعی استان فارس و مدیر عامل انجمن دوستداران میراث ماندگار بختگان در گفت و گو با خبرجنوب به بیان مشاهدات میدانی و بررسی هایی که بعد از رها سازی حقابه آب از سد درود زن رخ داد پرداخت و اظهار داشت: این نمایشنامه ها، صرفا به خاطر کاهش انتقادات است وگرنه همه ما می دانیم که نیاز آبی بختگان بیش از این است و همین مقدار اندک هم به بختگان نرسید.

رنجبر در ادامه اضافه کرد: بررسی شواهد و بازدیدهای میدانی بیانگر آن است که کانال های اصلی و فرعی را می بینیم با انبوهی از موتور پمپ های مکنده و زمین های کشاورزی تشنه که نمی گذارند حقابه ای به بختگان برسد. در مورد جاهایی که برداشت  آب از بستر رودخانه کُر انجام می شود کافی است یکی از روزها به سراغ مسیر رودخانه کُر برویم و می بینیم که  از محل پل خان که بگذریم تا آخرین منطقه حسن آباد و میان روستای بیشه دو شاخ برداشت ها از بستر رودخانه وجود دارد.

عضو شورای هماهنگی شبکه تشکل‌های محیط زیستی و منابع طبیعی استان فارس با اشاره به اینکه نیاز واقعی آبی تالاب بختگان بیش از یک میلیارد متر مکعب است که آن هم در زمان شرایط نرمال تالاب برآورد شده است افزود: اکنون که تراز آبی بختگان منفی ۱۰ متر است این نیاز بیشتر از یک میلیارد متر مکعب برآورد می شود. پس منطقی است که ۴۰ میلیون مترمکعب آن هم اسمی، به جایی نرسد.

وی ادامه داد: علاوه بر آن گرمای فزاینده تیرماه، برداشت‌های طول مسیر، تراز آبی منفی دریاچه، خشکی پی در پی چندین ساله، جریان معکوس هیدرولیکی از تالاب به آبخوان ها، وسعت ۷۲۰ کیلومتر مربعی تالاب، شارژ بستر رودخانه همه باعث می شوند چهل میلیون مترمکعب حقابه اسمی نه حقابه تحویلی مشکلی از بختگان حل نکند.

 رنجبر اضافه کرد: تجربه سالیان گذشته از رها سازی های نمایشی حقابه و بسیاری از موارد دیگر حکم می کند که آب از حدود جزیره علی یوسف یا کمی بیشتر، حرکتی نداشته باشد. در عین حال  مدیریت واحد بر تالاب بختگان مدتهاست که دچار انشقاق شد و مدیریت هر بخشی از تالاب را بسته به حوزه جغرافیایی، به یکی از شهرها واگذار کردند.  بنابراین مسئولیت‌های مدیران دولتی نیز کاملا مشخص نیست ولی به نظر می رسد، طول مرز جغرافیایی حوزه شهرستان نی ریز با تالاب بیشتر باشد. آباده طشک بیشتر همجواری با تالاب طشک را دارد.

 امید است در سایه نظارت های جدی بخش بیشتری از حقابه بختگان که آب زیست‌محیطی است به دریاچه‌های بختگان و طشک برسد و تالاب کمجان نیز در این مسیر لبی از آب‌ تر کند. رهاسازی این بخش از حقابه بختگان به منظور اجرای قانون حفاظت و احیاء تالاب‌ها و آیین‌نامه جلوگیری از تخریب و آلودگی غیر قابل جبران تالاب‌ها بوده است.

حضور زیبای پرندگان مهاجر به ویژه گونه شاخص فلامینگو که هر ساله میهمان این تالاب در سال‌های پر آب بوده‌اند، را می توان باردیگر با تأمین حقابه تالاب بختگان زنده کرد.