شاهنامه زنده‌ترین اثر حماسی دنیاست، چون خود ایران در آن زنده است

بهمن پگاه راد - « خبر جنوب»/ اخیراً به دعوت دکتر کوروش دادار «طاهری» رئیس انجمن شاهنامه شیراز، نشست‌هایی با حضور شاهنامه‌پژوهان و استادان دانشگاه در میان دوستداران تاریخ و ادبیات کهن برگزار شده است. دکتر علیرضا قیامتی شاهنامه پژوه و استاد دانشگاه که نزدیک به یک هفته، مهمان شیرازی ها بود ، با همراهی جمعی از شاهنامه‌پژوهان و استادان دانشگاه و دوستداران شاهنامه و شاهنامه خوانی، چندین سخنرانی درباره فردوسی و حافظ در میان دوستداران تاریخ و ادبیات کهن شیراز برگزار کرد.

 یکی از این نشست‌ها در سالن اجتماعات مجتمع آموزشی علم و زندگی برپا شد و با استقبال خوب علاقه‌مندان روبه‌رو گردید. در حاشیه این نشست از دکتر قیامتی پرسیدم: در این نشست، مهم‌ترین نکته‌ای که درباره شاهنامه مطرح کردید چه بود؟ وی پاسخ داد: تأکید کردم که شاهنامه زنده‌ترین اثر حماسی دنیاست. ما ایرانی‌ها نیاز به ترجمه شاهنامه نداریم؛ یعنی هر ایرانی و هر فارسی‌زبانی آشکارا شاهنامه را می‌خواند و می‌فهمد. این در حالی است که یونانی‌ها، چینی‌ها، هندی‌ها و بسیاری از ملت‌های دیگر برای فهم حماسه‌های خود نیاز به ترجمه به زبان حالشان دارند و برای درک جریان‌های آن به تحلیل و تفسیر نیاز پیدا می‌کنند. این ویژگی، شاهنامه را در میان آثار حماسی جهان بی‌نظیر کرده است.

از این شاهنامه پژوه سئوال کردم: اشاره کردید که از دل شاهنامه می‌توان فرهنگ کامل ایرانی را به دست آورد. این فرهنگ شامل چه جنبه‌هایی می‌شود؟ قیامتی پاسخ داد: از دل شاهنامه می‌توان فرهنگ کامل ایرانی را به دست آورد. در شاهنامه عروسی‌ها، خواستگاری‌ها، زندگی روزمره، جریان جنگ‌ها و هر مسئله خرد و بزرگ بازگو شده است. یعنی فرهنگ هزار سال پیش در قاب چشم ما قرار می‌گیرد. شما می‌توانید آیین‌ها، باورها، روابط خانوادگی، اخلاق، سیاست و حتی جزئیات زندگی مردم را در این اثر ببینید. شاهنامه فقط یک کتاب حماسی نیست؛ یک دایرةالمعارف فرهنگ ایرانی است.

وی درباره وضعیت امروز انجمن‌های شاهنامه و ماندگاری این اثر این استاد سخن، حکیم ابوالقاسم فردوسی گفت: امروز خوشبختانه انجمن‌های شعر و شاهنامه در سراسر کشور باعث ماندگاری این اثر حماسی ملی شده‌اند. از این جهت باید سپاسگزار همه توجه‌ها بود. این انجمن‌ها با برگزاری نشست‌ها، خوانش‌ها و پژوهش‌های تازه، نسل‌های جوان را با شاهنامه آشنا می‌کنند و مانع فراموشی این گنجینه ملی می‌شوند.

وقتی که پرسیدم شما در بخشی از سخنان خود گفتید که در شاهنامه عشق مقدم بر حماسه است، می شود موضوع را کمی توضیح دهید؟ وی گفت: بله، در شاهنامه عشق مقدم بر حماسه است. همچنان که زال و رودابه، رستم را به وجود می‌آورند. یعنی پیش از آن که حماسه‌ای شکل بگیرد، عشقی شکل گرفته است. رستم، قهرمان بزرگ شاهنامه، حاصل پیوند عاشقانه زال و رودابه است. این نشان می‌دهد که فردوسی به عشق به عنوان نیروی زاینده و پیش‌برنده حماسه نگاه می‌کند. همچنین حکمت، اندرز و خرد در همه جای شاهنامه وجود دارد. شما در هر صفحه از شاهنامه می‌توانید پندهای اخلاقی، اندرزهای حکیمانه و ستایش خرد را ببینید. فردوسی حکیم است، نه فقط یک شاعر حماسه‌سرا.و در آخر این پرسش پایانی : شما فکر می‌کنید چرا شاهنامه بعد از هزار سال هنوز زنده است؟این استاد ادبیات فارسی، در این باره گفت :چون شاهنامه فقط روایت جنگ و پهلوانی نیست. شاهنامه روایت هویت ایرانی است. زبانی که فردوسی به کار برده، زبانی زنده و پویاست. مضامینی که او مطرح کرده، از عشق و خرد تا مرگ و زندگی، هنوز برای ما ملموس است. به همین دلیل هر نسل می‌تواند با شاهنامه ارتباط برقرار کند. شاهنامه زنده‌ترین اثر حماسی دنیاست، چون خود ایران در آن زنده است