رنجی که به جان برنج افتاد

فاطمه ایزدی - «خبرجنوب»/ رنج برنج به جان مردم افتاده است. برنج، یار غار سفره های مردم بود اما قیمت های نجومی، این کالای اساسی را از یک بحران اقتصادی به یک تلاطم فرهنگی و اجتماعی تبدیل کرده است. در گذشته، برنج نه تنها یک ماده غذایی بلکه نمادی از یک زندگی ساده و بی‌آلایش بود؛ این روزها اما برنج به یک کالای لوکس تبدیل شده و خیلی ها برای جبران هزینه های خود به جای خرید کیسه ای، برنج را کیلویی می خرند.
این تغییر در الگوی مصرف، نه تنها بر جنبه اقتصادی بلکه بر ابعاد روانی و فرهنگی مردم نیز تاثیر گذاشته است. در بسیاری از خانواده‌های ایرانی، حالا برنج به‌عنوان یک غذای اصلی دیگر جایی در وعده‌های غذایی ندارد و جای آن را دیگر مواد غذایی ارزان‌قیمت‌تر گرفته‌اند. 
قیمت هر کیلوگرم برنج ایرانی از 260 هزار تومان شروع می شود و به بسته به انواع و برند آن به 330 هزار تومان هم می رسد!
قصه این است استان فارس که یکی از قطب‌های مهم تولید برنج در کشور است، در این دوران با بحران گرانی این محصول دست و پنجه نرم می‌کند. افزایش قیمت برنج علاوه بر فشار بر کشاورزان و تولیدکنندگان این محصول، به طور مستقیم بر قدرت خرید مردم و سبد غذایی خانوارها تاثیر گذاشته است.
بحران کم‌آبی، تغییرات اقلیمی و نوسانات قیمت کود و سموم کشاورزی، همه دست به دست هم داده‌اند تا برنج کاران در تنگنا قرار بگیرند. علاوه بر این افزایش هزینه‌های تولید، همچون هزینه‌های نیروی انسانی و هزینه‌های مربوط به تجهیزات کشاورزی، فشار مضاعفی به کشاورزان وارد کرده است.
آن طور که احد زارع، یکی از برنج کاران فارس به «خبرجنوب» می گوید علت گرانی برنج در استان هم از کمبود بارش و خشکسالی، آب می خورد و هم افزایش هزینه های تولید، رنج برنج را مضاعف کرده است. به گفته او استان فارس به‌ویژه در مناطق جنوبی با کمبود شدید منابع آبی مواجه است چنانچه خشکسالی‌های پی‌درپی موجب کاهش سطح آب‌های زیرزمینی و کاهش برداشت محصولات کشاورزی شده است. زارع با بیان اینکه کاهش تولید برنج به دلیل کمبود آب در مزارع، به‌طور طبیعی باعث افزایش قیمت این محصول می‌شود، اذعان داشت که در سال‌های اخیر، هزینه‌های مربوط به کود، سموم کشاورزی و دستمزد نیروی کار به طور قابل توجهی افزایش یافته و تولیدکنندگان نیز چاره ای جز افزایش قیمت محصولات خود ندارند.
کارشناسان اما معتقد هستند که کمبود واردات و محدودیت‌های تجاری نیز به افزایش قیمت برنج، دامن زده است. قیمت سوخت و حمل‌ونقل برنج از مزارع به بازارها و فروشگاه‌ها نیز عامل دیگری است که در قیمت نهایی برنج، اثرگذار بوده است. در این تراژدی تلخ، بسیاری از خانواده‌ها مجبور به کاهش مصرف برنج یا جایگزینی آن با دیگر مواد غذایی ارزان‌تر شده‌اند و این موضوع در تغییر الگوی مصرف خانوارها به‌ویژه طبقات متوسط و کم‌درآمد نیز نقش داشته است. در هر حال برای مقابله با این بحران، نیاز به سیاست‌گذاری‌های دقیق و جامع در سطح استان و کشور است. حمایت از کشاورزان، افزایش کارآیی در استفاده از منابع آبی و اتخاذ تدابیر لازم برای بهبود وضعیت واردات و تجارت خارجی برنج می‌تواند کمک زیادی به کاهش فشار اقتصادی بر کشاورزان و مصرف‌کنندگان کند. همچنین، دولت باید به حمایت از کشاورزان در زمینه تأمین کود، سموم و سایر ملزومات کشاورزی پرداخته و شرایط مناسبی برای تولید بیشتر و کاهش هزینه‌های تولید ایجاد کند