نخبگان فارس| پدر پیوند قرنیه ایران؛ مردی که نامش جهانی شد

در میان نام‌های ماندگار تاریخ پزشکی ایران، نام پروفسور علی‌اصغر خدادوست جایگاهی ویژه دارد؛ پزشکی برجسته که از شیراز برخاست و با دانش، پژوهش و مهارت کم‌نظیر خود، نه‌تنها چشم‌پزشکی ایران را متحول کرد، بلکه در سطح بین‌المللی نیز به عنوان یکی از چهره‌های اثرگذار این رشته شناخته شد. به پاس خدمات علمی و جایگاه جهانی این پزشک نامدار، سردیس او در باغ ارم شیراز نصب شده است.

از کلاس‌های درس شیراز تا قله‌های پزشکی جهان

علی‌اصغر خدادوست در سال ۱۳۱۴ در شیراز متولد شد. دوران ابتدایی را در دبستان ابن‌سینا و دوره متوسطه را در دبیرستان شاپور شیراز گذراند. پس از پایان تحصیل، مدتی به عنوان آموزگار در دبستان داوری داراب فعالیت کرد؛ اما علاقه و استعداد او در حوزه پزشکی، مسیر زندگی‌اش را تغییر داد.

او در سال ۱۳۳۳ در آزمون ورودی دانشکده پزشکی شیراز شرکت کرد و با کسب رتبه ممتاز وارد این دانشکده شد. دوره پزشکی عمومی را نیز با موفقیت پشت سر گذاشت و پس از گذراندن دوره دستیاری چشم، گوش، حلق و بینی در بیمارستان نمازی شیراز، در سال ۱۳۴۱ برای ادامه تحصیل در رشته چشم‌پزشکی به آمریکا اعزام شد.

نخستین دستیار خارجی ممتاز در جانز هاپکینز

خدادوست در دانشگاه معتبر دانشگاه جانز هاپکینز به عنوان نخستین و تنها دستیار خارجی بخش چشم‌پزشکی پذیرفته شد و دوره سه‌ساله دستیاری خود را در مرکز چشم‌پزشکی ویلمر این دانشگاه گذراند.

عملکرد علمی و مهارت‌های بالینی او به حدی چشمگیر بود که به عنوان بهترین دستیار این مرکز معرفی شد. او در کنار فعالیت‌های درمانی، تحقیقات گسترده‌ای در زمینه بیماری‌های قرنیه انجام داد و مقالات علمی متعددی منتشر کرد.

بازگشت به ایران و پایه‌گذاری چشم‌پزشکی نوین

پس از پایان تحصیلات، با وجود پیشنهاد دانشگاه جانز هاپکینز برای ادامه همکاری، خدادوست تصمیم گرفت به ایران بازگردد و دانش خود را در اختیار جامعه پزشکی کشور قرار دهد.

او از سال ۱۳۴۷ فعالیت خود را به عنوان استاد چشم‌پزشکی دانشگاه شیراز آغاز کرد و نقش مهمی در توسعه آموزش، پژوهش و درمان چشم‌پزشکی در این دانشگاه داشت. همکاری علمی میان دانشگاه شیراز و جانز هاپکینز نیز با تلاش او شکل گرفت؛ برنامه‌ای که موجب تبادل استاد و دستیار میان دو مرکز علمی و ارتقای سطح آموزش چشم‌پزشکی در ایران شد.

پدر پیوند قرنیه ایران

نام پروفسور خدادوست بیش از هر چیز با پیشرفت‌های او در زمینه بیماری‌های قرنیه و پیوند قرنیه گره خورده است. او در سال ۱۳۴۶ نخستین پیوند موفقیت‌آمیز قرنیه در ایران را انجام داد و به همین دلیل از او به عنوان پدر پیوند قرنیه ایران یاد می‌شود.

تحقیقات او درباره رد پیوند قرنیه نیز در سطح جهانی شناخته شده است. یکی از یافته‌های علمی مهم او در این زمینه با عنوان «خط خدادوست» (Khodadoust Line) در منابع علمی چشم‌پزشکی ثبت شده است؛ اصطلاحی که به یکی از نشانه‌های مهم در بررسی رد پیوند قرنیه اشاره دارد.

افتخارات جهانی یک پزشک شیرازی

خدادوست در طول فعالیت حرفه‌ای خود در مراکز علمی معتبر آمریکا از جمله دانشگاه‌های جانز هاپکینز و کنتیکت فعالیت کرد و به عنوان یکی از برجسته‌ترین متخصصان قرنیه در جهان شناخته شد.

او علاوه بر انجام هزاران عمل جراحی و تربیت نسل‌های مختلفی از چشم‌پزشکان، در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان استاد مدعو و سخنران علمی حضور یافت و تجربیات خود را با جامعه پزشکی بین‌المللی به اشتراک گذاشت.

میراث ماندگار خدادوست در شیراز

دلبستگی خدادوست به زادگاهش هیچ‌گاه کمرنگ نشد. او در سال‌های پایانی فعالیت حرفه‌ای خود تلاش کرد مرکزی تخصصی برای درمان بیماری‌های چشم در شیراز ایجاد کند و سرانجام با سرمایه شخصی، کلینیک چشم‌پزشکی خدادوست را در این شهر تأسیس کرد؛ مرکزی که امروز یکی از شناخته‌شده‌ترین مراکز چشم‌پزشکی ایران به شمار می‌رود.

پروفسور علی‌اصغر خدادوست در سال ۱۳۹۶ در آمریکا درگذشت، اما نام او همچنان در تاریخ پزشکی ایران و جهان زنده است. پزشکی که از یک کلاس درس در شیراز آغاز کرد و به یکی از چهره‌های اثرگذار چشم‌پزشکی جهان تبدیل شد؛ مردی که سردیسش در باغ ارم شیراز، یادآور پیوند علم، خدمت و عشق به زادگاه است.