مراقب بیماری های قلبی ناشی از کرونا باشیم

نیکنام خشنودی – خبرجنوب/ افراد با بیماریهای قلبی، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به عوارض و مرگ و میر ناشی از کرونا هستند و ابتلا به بیماری کرونا در افراد سالم می تواند حتّی بعد از بهبودی از کرونا به بیماریهای قلبی مهمی منجر شود. درگیری ماهیچه های قلب و به اصطلاح کاردیومیوپاتی، یکی از علل مهم نارسایی قلبی بدنبال بیماری کرونا است.
دکتر محمد رضا ادراکی پزشک فوق تخصص آنژیوگرافی قلب کودکان و نوجوانان و استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفت و گوی اختصاصی با خبرجنوب به پرسش ها پیرامون تاثیر کرونا بر بیماری های قلب و عروق به ویژه در گروه سنی کودکان و نوجوانان، و نیز عوارض بعد از ابتلا به بیماری کرونا و چگونگی شرایط دوره مراقبت های ویژه بیماران پاسخ داد.
دکتر ادراکی با بیان اینکه اثرات بیماری ویروس کووید 19 بر روی قلب را باید بیشتر بشناسیم اظهار داشت: بعضی از اثرات این بیماری در قلب افراد بزرگسال و کودکان بصورت مشترک دیده می شود و هر دو طیف سنی کودکان و بزرگسالان، ممکن است بیماری قلبی بر اثر کووید را تجربه کنند و اگرچه مشکلات قلبی می توانند بصورت مشابه در تمام افراد بروز یابند، اما در بعضی از موارد، بیماری های قلبی کودکان با بیماریهای قلبی بزرگسالان تفاوت های قابل توجه دارد. 

 این پزشک فوق تخصض قلب کودکان و نوجوانان در مورد بیماری کرونا بیان کرد که عوامل بیماری زای مختلف برای انسان ها ایجاد بیماری عفونی می کنند و باکتری ها و قارچ ها و انگل ها دراین زمینه بخوبی شناخته شده اند. یکی از مهمترین این عوامل عفونی، ویروس ها هستند و بیماری کرونا هم یک بیماری ویروسی است که نام علمی Coronavirus گرفته است. این ویروس جزء ویروس های رده کروناویریده هستند و ویروس چینی هم نامیده می شوند و این ویروس ها بطور معمول عفونت هایی شبیه به سرماخوردگی ساده ایجاد می کنند.
دکتر ادراکی در ادامه با یاد آوری اینکه ویروس کرونا ممکن است بیماری های شدیدتری هم ایجاد کنند که سارس ، مرس و کووید 19 از جمله آنهاست گفت: این ویروس ها ابتدا در پرنده ها و پستانداران ایجاد بیماری کردند، اما به مرور از پرندگان و حیوانات به انسان هم سرایت نموده و یک نگرانی جهانی و بین المللی ایجاد کردند. آخرین نمونه همه گیری بیماری ناشی از فعالیت این نوع ویروس که دنیا را فرا گرفت بیماری سارس کووید 19 است که در سال 2019 از شهر ووهان چین آغاز شد و این همه گیری تمام جهان را فرا گرفت. 

کرونا به معنای تاج است و علت نامگذاری این ویروسها به خاطر ظاهر این ویروس هاست که در زیر میکروسکوپ دارای زایده هایی روی سطح خود هستند که به شکل نوعی تاج  دیده می شوند و بهمین خاطر به آنها کرونا ویروس گفته می شود.
استاد دانشگاه علوم پزشکی شیراز اضافه کرد: در ابتدا در سال 1920 نوع بیماری شدید از این طیف ویروس کرونا در مرغ ها دیده شد که منجر به عفونت تنفسی شدید و مرگ و میر در مرغ ها شد . نکته قابل توجه این است که بعضی از ویروس ها در فصل سرد بیماری زایی ایجاد می کنند مثل انواع سرما خوردگی و بعضی از ویروس ها در فصول گرم تر سال ایجاد بیماری می کنند مثل ویروس هایی که مشکلات گوارشی و اسهال ایجاد می کنند، اما ویروس کرونا هم در فصول گرم و سرد سال بیماری کرونا را ایجاد می کند ولی در فصول سرد سال این بیماری شایع تر است.
پزشک فوق تخصص آنژیوگرافی قلب کودکان و نوجوانان در ادامه با اشاره به اینکه اگر بخواهیم انواع گونه های ویروس کووید 19 را طبقه بندی کنیم بصورت گونه های آلفا، بتا، دلتا و اومیکرون است و در ادامه اضافه کرد: نباید بیماریهای ناشی از کرونا را فقط مشابه بیماری های سرماخوردگی و تنفسی ببینیم و گاهی این بیماری بصورت مرس خودش را نشان می دهد و مرس نوعی عفونت است که عربستان و قطر و غرب آسیا را درگیر کرد و تعدادی از انسان ها را در سال 2012 به کام مرگ کشید.

دکتر ادراکی در ادامه گفت و گو با خبرجنوب اضافه کرد: اما در سال 2019 در شهر ووهان چین، افرادی دچار عفونت شدید تنفسی شدند و این عفونت کم کم به کشورهای دیگر سرایت کرد و همه گیری جهانی گسترده ایجاد شد و این نوع ویروس کرونا منشاء خفاشی داشت و این ویروس در نهایت به انسان منتقل گردید. شیوع این نوع از کرونا ویروس، از بازاری که ماهی فروشان در چین مشغول فروش ماهی و محصولات دریایی خود بودند آغاز شد و در نهایت به همه شهرهای چین و کشورهای دیگر سرایت کرد.

وی با بیان اینکه نحوه انتشار این ویروس از طریق انتقال تنفسی و سرفه و عطسه است و گفت: به ویژه اگر افراد در محیط های بسته قرار گیرند بیشتر در معرض ابتلا به آن قرار می گیرند، خوشبختانه در بسیاری از موارد واکسن هایی که تولید شد توانستند این بیماری را محدود کنند و از انتقال بیماری به سایر افراد جلوگیری کنند. اگرچه در بیشتر موارد، ویروس کرونای 2019 بیماری سرماخوردگی مختصری ایجاد می کند و دقیقا مثل عفونت های خفیف تنفسی بروز پیدا می کند، اما روده و معده و دستگاه گوارش هم ممکن است مبتلا شوند و در بعضی از موارد و به ویژه در میان افرادی که بیماریهای مزمن دارند و در افراد مسن و چاق و دارای دیابت و فشارخون، فرم شدیدتری ایجاد می کند و علاوه بر عفونت تنفسی منجر به اختلال در سایر ارگان های بدن مثل کلیه، کبد، قلب و سیستم گردش خون می شود. دردهای عضلانی شدید و مشکلات ناشی از درگیری مغزی هم از علائم نگران کننده این بیماری در انسان است.

استاد دانشگاه علوم پزشکی شیراز به مشکلات قلبی ناشی از این بیماری اشاره کرد و افزود: امیدواریم که هیچ فردی با درگیری ویروس کرونا دچار مشکلات قلبی نشود اما به هرحال بعضی از بیماری های قلبی به دنبال کووید در بزرگسالان و در کودکان بروز می کند و البته تعدادی از درگیری های قلبی در این دو طیف سنی با هم متفاوت هستند. بیماری قلبی ناشی از کرونا معمولا شش مکانیزم شناخته شده دارد.
اولین مکانیزم این است که بخاطر کاهش اکسیژن خون فرد بیمار، اکسیژن کافی به سلول های قلبی نمی رسد و آسیب سلول های قلبی بخاطر کمبود اکسیژن رخ می دهد. دومین مکانیزم درگیری قلب این است که هجوم مستقیم ویروس به سلول های ماهیچه ای قلب، منجر به تخریب ماهیچه های قلبی و کاهش قدرت پمپاژ خون به بدن می شود و قدرت انقباضی قلب کاهش پیدا می کند و نارسایی قلبی ایجاد ویا تشدید می شود.

سومین میکانیزم درگیری قلب این است که ویروس می تواند به بافت الکتریکی قلب حمله کند و منجر به آریتمی قلبی و بی نظمی قلبی شود و سیستم الکتریکی و هدایتی قلب را ضعیف کند و بیماری قلبی را ایجاد و یا تشدید کند.
دکتر ادراکی همچنین با تشریح چهارمین و عجیب ترین مکانیزم درگیری قلب گفت: درگیری ریه و قلب با ویروس کرونا می تواند بخاطر ایجاد توفانی از افزایش سیستم ایمنی بر علیه سلول های قلب و ریه بیمار باشد، یعنی بدن بر علیه هجوم ویروس کرونا سیستم دفاعی خود را فعال می کند و پروتئین های کوچکی بنام سایتوکاین‌ ایجاد می شود. سایتوکاین‌ها پروتئین‌های کوچکی هستند که توسط سلول‌های ایمنی تولید می‌شوند و نقش مهمی در از بین بردن میکروبها و عفونتها و نیز تنظیم پاسخ‌های ایمنی و التهابی دارند. در بیماری کرونا ممکن است این پروتئین‌های سایتوکاین‌ نه تنها بر علیه ویروس کرونا واکنش نشان دهند بلکه علیه قلب هم واکنش دهند و این موضوع منجر به التهاب بسیار زیاد در بافت قلب می شود و به عنوان یک مکانیزم خود ایمنی منجر به درگیری سلول های قلبی ناشی از سیستم ایمنی خود بیمار می شود و بنا بر این بدن بیمار بر علیه قلب شروع به واکنش می کند و توفان سایتوکاین‌ها ایجاد می شود که به اندام ها در سراسر بدن از جمله قلب و ریه و سیستم گوارش نیز آسیب می زند. اینکه چرا سایتوکاین‌ها در بعضی از افراد چنین واکنشی می دهند می تواند به علت ژنتیک خاص سیستم ایمنی بدن بیمار باشد.
پزشک فوق تخصص آنژیوگرافی قلب کودکان و نوجوانان پنجمین مکانیزمی که منجر به درگیری قلبی بیماران کرونایی می شود را ایجاد لخته در رگهای قلب بیان کرد و افزود که بخاطر لخته شدن خون در رگ هایی که خون را به قلب می رسانند ممکن است فرد دچار درد قلبی و ایسکمی و سکته قلبی شود.

پنجمین مکانیزم درگیری قلب به علت درگیری غشای دور قلب و کیسه دور قلب است که به این عارضه پریکاردیت می گویند. در پریکاردیت یا التهاب پرده دور قلب (پریکارد) این غشای دور قلب متورم و ملتهب می شود و این عارضه نیز می تواند ایجاد درد کند، اما این درد مربوط به خود قلب نیست بلکه مربوط به کیسه دور قلب است.

دکتر ادراکی همچنین با اشاره به تفاوت درگیری قلب کودکان و بزرگسالان گفت: درگیری قلب کودکان ممکن است شدت کمتری نسبت به بزرگسالان داشته باشد، اما یک بیماری جدی در کودکان می تواند رخ دهد و در بزرگسالان کمتر دیده می شود و بعنوان ششمین مکانیسم درگیری قلب شناخته می شود. این بیماری معمولا یکی دو هفته پس از بهبودی ازعفونت کرونا اتفاق می افتد و نام این عارضه خطرناک MIS-C است که بخاطر فعال شدن سیستم التهابی و درگیری چندین ارگان بدن و از جمله قلب در کودکان رخ می دهد. این سندرم التهابی چند سیستمی در کودکان (MIS-C)، به عنوان یکی از عوارض خطرناک کووید-19 در کودکان بوده و شبیه بیماری کاوازاکی و شوک ناشی از عفونت شدید است.

 پس از بهبودی از بیماری کرونا این عارضه به خاطر فعال شدن تاخیری سیستم ایمنی در کودکان ایجاد می شود و باید به صورت جدی با آن برخورد کرد. در این عرضه نه تنها قلب بلکه گوارش، کبد، کلیه، پوست و مغز هم درگیر می شود و بیماری بسیار مهمی است و درگیری ارگان اصلی بدن که منجر به فوت کودکان می شود قلب آنهاست، این کودکان باید در مراکز درمانی مراقبت های ویژه بستری شوند و خدمات درمانی دریافت کنند تا بهبودی بدست آید. خوشبختانه بیشتر درگیریهای قلبی ناشی از کرونا درمان پذیرهستند و درمان آنها بستگی به مکانیسم ایجاد کننده دارد و بدیهی است که روش درمان هرکدام از درگیری های قلبی با سایرین متفاوت است. قابل ذکر است که پیشگیری از ابتلا به کرونا با استفاده از ماسک تنفسی معمولی بهترین روش حفاظت از این بیماری است.