نگرانی از ورود آلاینده‌های جنگی به خلیج فارس و دریای عمان

رئیس مرکز اقیانوس‌شناسی هرمزگان با اشاره به احتمال ورود انواع آلاینده‌های نفتی، شیمیایی و صنعتی به آب‌های جنوب کشور در پی آسیب‌دیدگی برخی زیرساخت‌های ساحلی و دریایی، بر ضرورت انجام مطالعات تخصصی برای ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی این آلودگی‌ها تأکید کرد.

صمد حمزه‌ای در آیین گرامیداشت روز جهانی اقیانوس‌ها در بندرعباس اظهار کرد: شعار امسال این مناسبت «بازاندیشی در رابطه انسان با اقیانوس‌ها» انتخاب شده و فرصتی است تا اهمیت دریاها و اقیانوس‌ها در حفظ حیات، تنظیم اقلیم، تأمین امنیت غذایی و پایداری محیط زیست بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به چالش‌های زیست‌محیطی پیش روی اکوسیستم‌های دریایی افزود: آلودگی‌های نفتی و پلاستیکی، اسیدی شدن آب‌ها، گرمایش جهانی و کاهش اکسیژن از مهم‌ترین تهدیدهایی هستند که دریاها و اقیانوس‌ها با آن مواجه‌اند.

نگرانی از ورود آلاینده‌های نفتی و صنعتی به آب‌های جنوب کشور

رئیس مرکز اقیانوس‌شناسی هرمزگان با تأکید بر اهمیت زیست‌محیطی خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان گفت: این مناطق از ارزشمندترین زیست‌بوم‌های دریایی کشور به شمار می‌روند و هرگونه آلودگی در آن‌ها می‌تواند پیامدهای گسترده و بلندمدتی برای محیط زیست و منابع زیستی منطقه به همراه داشته باشد.

حمزه‌ای افزود: آسیب‌دیدگی تأسیسات نفتی، پتروشیمی، شناورها، آب‌شیرین‌کن‌ها و صنایع ساحلی ممکن است موجب ورود آلاینده‌های مختلف به محیط دریایی شده باشد؛ موضوعی که نیازمند پایش‌های میدانی و بررسی‌های علمی دقیق است.

وی نشت نفت خام و فرآورده‌های نفتی، ترکیبات شیمیایی صنعتی، فلزات سنگین ناشی از تخریب زیرساخت‌ها، ذرات حاصل از آتش‌سوزی‌های صنعتی و بقایای تجهیزات جنگی را از جمله آلاینده‌های احتمالی عنوان کرد.

پیامدهای ماندگار برای اکوسیستم‌های دریایی

این پژوهشگر حوزه اقیانوس‌شناسی خاطرنشان کرد: بخشی از این آلاینده‌ها در سطح آب باقی می‌مانند، بخشی در ستون آب پراکنده می‌شوند و بخشی نیز در رسوبات کف دریا تجمع پیدا می‌کنند؛ موضوعی که می‌تواند آثار بلندمدتی بر زیستگاه‌های دریایی و زنجیره غذایی آبزیان برجای بگذارد.

وی با اشاره به ویژگی‌های گردش آب در خلیج فارس گفت: اختلاف شوری میان خلیج فارس و دریای عمان موجب شکل‌گیری جریان‌های آبی خاصی در تنگه هرمز می‌شود که در انتقال و پراکندگی آلاینده‌ها نقش مهمی دارند.

حمزه‌ای افزود: بر اساس مطالعات انجام‌شده، زمان ماندگاری آب در خلیج فارس بین سه تا پنج سال برآورد می‌شود و همین موضوع سبب می‌شود آثار آلودگی‌های احتمالی برای مدت طولانی در منطقه باقی بماند.

لزوم استفاده از پایش‌های میدانی و مدل‌های علمی

رئیس مرکز اقیانوس‌شناسی هرمزگان همچنین به نقش جریان‌های چرخشی و گردابه‌های دریایی در جابه‌جایی آلاینده‌ها اشاره کرد و گفت: این پدیده‌های طبیعی می‌توانند آلودگی‌ها را به مناطق مختلف منتقل کرده یا در برخی نقاط متمرکز کنند.

وی با یادآوری تجربه آلودگی‌های گسترده ناشی از جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ اظهار کرد: بررسی‌های انجام‌شده در آن دوره نشان داد که آثار زیست‌محیطی ناشی از جنگ می‌تواند سال‌ها بر اکوسیستم‌های دریایی، جنگل‌های حرا، سواحل و ذخایر آبزیان باقی بماند.

حمزه‌ای در پایان تأکید کرد: برای شناخت دقیق ابعاد زیست‌محیطی حوادث اخیر باید از ظرفیت مدل‌های اقیانوسی، پایش‌های میدانی و تجربیات بین‌المللی استفاده شود تا میزان پراکندگی آلاینده‌ها و مخاطرات احتمالی آن‌ها به‌صورت علمی ارزیابی شود؛ چرا که حفاظت از خلیج فارس و دریای عمان علاوه بر یک مسئولیت زیست‌محیطی، اقدامی راهبردی برای حفظ منابع طبیعی، امنیت غذایی و توسعه پایدار کشور است.