آبزی‌پروری؛ نسخه اشتغال‌زایی مددجویان و توانمندسازی محرومان بوشهر
ادمین ۵
ظرفیت‌های گسترده آبزی‌پروری در بوشهر و نیاز مددجویان به اشتغال پایدار، فرصتی برای پیوند توان شیلات با حمایت‌های کمیته امداد و درآمد پایدار برای خانواده‌های کم‌برخوردار فراهم می‌کند.
اشتغال پایدار یکی از مهم‌ترین مسیرهای توانمندسازی خانواده‌های کم‌درآمد و کاهش وابستگی معیشتی آنان به حمایت‌های مستمر است.
در این میان، استان بوشهر به دلیل برخورداری از سواحل گسترده، منابع دریایی، تجربه طولانی فعالیت‌های شیلاتی و ظرفیت‌های قابل توجه در پرورش آبزیان، فرصت‌های متنوعی برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی کوچک و محلی در اختیار دارد؛ فرصت‌هایی که در صورت برنامه‌ریزی هدفمند می‌توانند به ایجاد درآمد برای مددجویان و خانواده‌های تحت حمایت نهادهای حمایتی منجر شوند.
استان بوشهر از قطب‌های مهم آبزی‌پروری کشور به شمار می‌رود و پرورش میگو و ماهی در آن، علاوه بر نقش‌آفرینی در تولید محصولات غذایی و صادرات، زمینه اشتغال مستقیم و غیرمستقیم شمار زیادی از فعالان اقتصادی را فراهم کرده است.
با این حال، بهره‌مندی از این ظرفیت‌ها نباید صرفاً به سرمایه‌گذاران بزرگ و واحدهای تولیدی برخوردار از منابع مالی قابل توجه محدود بماند؛ بلکه بخشی از برنامه توسعه این صنعت می‌تواند بر شناسایی فرصت‌های متناسب با توان اقتصادی، مهارت و شرایط زندگی خانوارهای کم‌درآمد متمرکز شود.
در چنین شرایطی، همکاری میان اداره‌کل شیلات و کمیته امداد امام خمینی(ره) استان بوشهر می‌تواند زمینه اتصال دو ظرفیت مکمل را فراهم کند؛ از یک سو دانش فنی، تجربه اجرایی و ظرفیت‌های تولیدی بخش شیلات و از سوی دیگر توان حمایتی، تسهیلاتی و شبکه شناسایی مددجویان در کمیته امداد.
نتیجه چنین همکاری‌هایی، در صورت طراحی درست و پشتیبانی مستمر، می‌تواند حرکت از حمایت معیشتی صرف به سمت ایجاد فرصت‌های درآمدزایی و خوداتکایی اقتصادی باشد.
از ظرفیت‌های شیلات تا فرصت‌های اشتغال خرد
توسعه آبزی‌پروری در میان اقشار کم‌برخوردار، به معنای واگذاری بدون برنامه واحدهای پرورش ماهی یا میگو به خانواده‌هایی نیست که ممکن است تجربه، سرمایه یا امکانات کافی برای فعالیت در این حوزه نداشته باشند.
موفقیت چنین رویکردی مستلزم شناسایی مشاغل متناسب با شرایط مددجویان، بررسی امکان فعالیت در محل سکونت آنان، تأمین آموزش‌های تخصصی و فراهم‌کردن دسترسی به بازار فروش است.
در این مسیر، می‌توان طیف متنوعی از فعالیت‌های مرتبط با زنجیره ارزش آبزیان را بررسی کرد؛ از مشارکت در واحدهای کوچک و مجاز پرورش ماهی گرفته تا فعالیت در بخش‌های آماده‌سازی، بسته‌بندی، فرآوری، عرضه و توزیع محصولات شیلاتی.
همچنین مشارکت گروهی مددجویان در طرح‌های تولیدی یا همکاری آنان با بهره‌برداران و تعاونی‌های فعال، می‌تواند برای افرادی که به‌تنهایی امکان تأمین سرمایه و زیرساخت ندارند، فرصت مناسبی ایجاد کند.
البته همه این فعالیت‌ها در هر منطقه یا برای هر خانوار قابل اجرا نیستند. پرورش میگو و ماهی به شرایط محیطی، کیفیت و دسترسی به آب، مجوزهای قانونی، سرمایه اولیه، تجهیزات و دانش فنی وابسته است.
بنابراین، انتخاب طرح باید بر اساس مطالعات کارشناسی و تناسب میان توان متقاضی، ظرفیت منطقه و امکان فروش محصول انجام شود تا تسهیلات اشتغال به فعالیتی کم‌بازده یا زیان‌ده تبدیل نشود.
یکی از ضرورت‌های اساسی در این زمینه، تعریف مسیر مشخصی برای ورود مددجویان به مشاغل آبزی‌پروری است؛ مسیری که از شناسایی متقاضیان واجد شرایط آغاز شود، با آموزش و ارزیابی اقتصادی ادامه یابد و با تأمین منابع مالی، پشتیبانی فنی و اتصال به بازار به مرحله بهره‌برداری برسد.
چنین رویکردی می‌تواند احتمال موفقیت طرح‌ها را افزایش دهد و از ایجاد مشاغلی که تنها در زمان دریافت تسهیلات فعال هستند، جلوگیری کند.
ظرفیت‌های آبزی‌پروری زمینه مناسبی برای اشتغال‌زایی دارد
مدیرکل شیلات استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت‌های همکاری مشترک شیلات و کمیته امداد، اظهار کرد: برخورداری استان از توانمندی‌های گسترده در حوزه آبزی‌پروری، زمینه مناسبی برای توسعه فعالیت‌های اقتصادی، حمایت از اقشار کم‌برخوردار و ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار فراهم کرده است.
عقیل امینی افزود: توسعه همکاری میان شیلات و کمیته امداد می‌تواند به شناسایی زمینه‌های مناسب برای فعالیت خانواده‌های تحت حمایت، پشتیبانی از طرح‌های اشتغال‌زایی و فراهم‌کردن بستر حضور آنان در بخش‌های مختلف پرورش آبزیان کمک کند. استفاده از این ظرفیت‌ها زمانی اثربخش خواهد بود که طرح‌های پیشنهادی متناسب با شرایط متقاضیان و امکانات موجود در مناطق مختلف استان طراحی شوند.
وی با تأکید بر اهمیت آموزش و پشتیبانی تخصصی ادامه داد: فعالیت در حوزه آبزی‌پروری نیازمند آشنایی با شیوه‌های صحیح تولید، رعایت اصول فنی و بهداشتی و شناخت الزامات اقتصادی این بخش است.
امینی بیان کرد: از این رو، اجرای طرح‌های اشتغال‌زایی در این زمینه باید با آموزش‌های تخصصی، پشتیبانی فنی و برنامه‌ریزی مناسب همراه باشد تا افراد بتوانند با مهارت کافی وارد چرخه تولید شوند و فعالیت خود را به شکلی پایدار ادامه دهند.
مدیرکل شیلات استان بوشهر تصریح کرد: توسعه طرح‌های آبزی‌پروری، در صورت برخورداری از حمایت‌های لازم، علاوه بر ایجاد اشتغال و افزایش تولید، می‌تواند به ارتقای مهارت‌های شغلی و تقویت اقتصاد محلی نیز کمک کند. بر همین اساس، شناسایی زمینه‌های عملی همکاری و بررسی راهکارهای حمایت از طرح‌های مستعد، از محورهای مهم تعامل میان دو دستگاه به شمار می‌رود.
توانمندسازی اقتصادی خانواده‌ها با مشاغل متناسب با ظرفیت بومی
مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) استان بوشهر نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی میان دستگاه‌های تخصصی و نهادهای حمایتی، اظهار کرد: شناسایی ظرفیت‌های موجود در استان و هدایت متقاضیان واجد شرایط به سمت فعالیت‌های تولیدی می‌تواند زمینه مناسبی برای ایجاد درآمد پایدار و تقویت خودکفایی اقتصادی خانواده‌های تحت حمایت فراهم کند.
فرید محبی افزود: در حوزه آبزی‌پروری، بهره‌گیری هم‌زمان از توان فنی و تخصصی شیلات و ظرفیت حمایتی و تسهیلاتی کمیته امداد اهمیت ویژه‌ای دارد. این همکاری می‌تواند به شناسایی افراد مستعد، بررسی امکان ورود آنان به فعالیت‌های مرتبط با پرورش آبزیان و فراهم‌کردن زمینه لازم برای اجرای طرح‌های اشتغال‌زایی متناسب با شرایط اقتصادی و اجتماعی خانواده‌ها کمک کند.
وی ادامه داد: یکی از موضوعات مهم در برنامه‌های اشتغال‌زایی، انتخاب فعالیت‌هایی است که با توانایی افراد، امکانات منطقه و فرصت‌های واقعی بازار تناسب داشته باشد. در همین راستا، استفاده از ظرفیت‌های بومی استان و ایجاد فرصت برای حضور خانواده‌های تحت حمایت در فعالیت‌های تولیدی می‌تواند به افزایش توان اقتصادی آنان و بهبود وضعیت معیشتی کمک کند.
مدیرکل کمیته امداد استان بوشهر با تأکید بر اهمیت تداوم تعامل میان دو دستگاه خاطرنشان کرد: هماهنگی با اداره‌کل شیلات برای بررسی زمینه‌های همکاری مشترک و استفاده از ظرفیت بخش آبزی‌پروری، می‌تواند مسیر مناسبی برای توانمندسازی اقتصادی خانواده‌های تحت حمایت باشد.
وی گفت: تحقق این هدف نیازمند شناسایی فرصت‌های عملی، بررسی طرح‌های مستعد و فراهم‌کردن شرایط لازم برای ورود متقاضیان واجد شرایط به فعالیت‌های درآمدزا است.
ضرورت عبور از پرداخت تسهیلات به ایجاد شغل پایدار
آنچه در پیوند ظرفیت‌های آبزی‌پروری و برنامه‌های حمایتی اهمیت دارد، صرفاً اختصاص تسهیلات یا معرفی افراد به یک فعالیت اقتصادی نیست؛ بلکه باید مجموعه‌ای از اقدامات به‌هم‌پیوسته برای ایجاد و حفظ اشتغال شکل بگیرد.
تدوین برنامه مشترک میان شیلات و کمیته امداد می‌تواند نخستین گام برای تبدیل ظرفیت‌های پراکنده به فرصت‌های واقعی اشتغال باشد. در مرحله نخست باید مناطق دارای قابلیت آبزی‌پروری و فعالیت‌های مکمل آن شناسایی شوند.
سپس با بررسی وضعیت اقتصادی و مهارت‌های متقاضیان، مشخص شود کدام خانواده‌ها امکان ورود مستقیم به تولید و کدام گروه‌ها ظرفیت فعالیت در بخش‌های پشتیبان زنجیره ارزش را دارند.
در مرحله بعد، ارائه آموزش‌های متناسب با نوع فعالیت، تهیه طرح توجیهی، برآورد هزینه‌ها، پیش‌بینی درآمد و بررسی بازار فروش ضروری است. همچنین بهتر است برای طرح‌های منتخب، سازوکاری جهت مشاوره مستمر و پایش عملکرد در نظر گرفته شود تا مشکلات احتمالی در مراحل آغازین شناسایی و برطرف شوند.
مشارکت گروهی و استفاده از ظرفیت تعاونی‌ها می‌تواند هزینه ورود به برخی فعالیت‌ها را کاهش دهد. همه مددجویان امکان احداث مزرعه مستقل پرورش آبزیان را ندارند، اما ممکن است بتوانند در فعالیت‌های مشترک یا بخش‌های تکمیلی تولید مشارکت کنند. این تنوع در طراحی طرح‌های اشتغال‌زایی، دامنه بهره‌مندی از ظرفیت‌های شیلات را گسترش می‌دهد.
ظرفیت‌های آبزی‌پروری بوشهر فرصتی برای پیوند توسعه اقتصادی با مسئولیت اجتماعی است؛ فرصتی که در صورت اجرای کارشناسی، می‌تواند بخشی از نیازهای اشتغال اقشار کم‌برخوردار را پاسخ دهد و زمینه حضور بیشتر آنان در فعالیت‌های مولد را فراهم سازد.
تحقق این هدف، بیش از هر چیز به برنامه‌ریزی مشترک، انتخاب طرح‌های اقتصادی قابل اتکا، آموزش مستمر و تضمین نسبی بازار فروش نیاز دارد؛ مجموعه اقداماتی که می‌تواند حمایت اجتماعی را از کمک کوتاه‌مدت به مسیری برای توانمندسازی و درآمد پایدار تبدیل کند.
