دانشگاه؛ چشم‌انتظار ورودی‌های جدید...
گزارشی تحلیلی از فراز و نشیب کنکور ۱۴۰۵ در استان فارس و چالش‌های پیش‌روی پذیرش دانشجو
ادمین ۵
بهمن پگاه راد - «خبرجنوب» /داستان کنکور امسال هنوز به پایان خود نرسیده است و گره‌گشایی از این رمان همه‌ساله، بعد از عبور از مرحله انتخاب رشته و اعلام اسامی راه‌یافتگان به دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی رقم می‌خورد. برای استان فارس، این داستان تلخ و شیرین به شرکت نزدیک به ۷۰ هزار نفر در کنکور امسال بازمی‌گردد که نیمی بیشتر از آن مربوط به دانش‌آموزان روزانه و نزدیک به ۳۰ هزار نفر آن مربوط به ترمیم‌نمره داوطلبان آزاد بود. اوج این داستان اما اعلام رتبه‌ها بود؛ جایی که استان فارس و شهر شیراز امسال تنها یک رتبه هفت‌رقمی در علوم تجربی داشتند و آمار رتبه‌های دو رقمی و زیر هزار دانش‌آموزان فارس قابل تأمل و از روند رو به رشد خبر می دهد.
تحلیل داوطلبان: رقابتی گسترده با سهم چشمگیر بانوان
داده‌های رسمی نشان می‌دهد که رقابت در استان فارس بسیار گسترده بوده است. در آزمون سراسری ۱۴۰۵، مجموعاً ۶٩ هزارو ١۶٩ نفر از استان فارس در ۳۲ شهرستان با یکدیگر رقابت کرده‌اند. ترکیب جنسیتی داوطلبان نشان‌دهنده تسلط چشمگیر بانوان است: ۴۶ هزار و ٨٨٨ بانوان، یعنی ۶۸ درصد و ٢٢ هزار و ٢٨١نفر آقایان، در بر گیری ٣٢درصد و شیراز به‌عنوان پر جمعیت‌ترین حوزه امتحانی استان، میزبان ٢٧ هزار و ١٢٣ داوطلب بوده است که معادل ۴۰ درصد از کل داوطلبان استان است. در این میان، سهم بانوان شیرازی (۱۷,۹۸۶ نفر) بسیار بیشتر از آقایان (۹,۱۳۷ نفر) بوده است.
توزیع داوطلبان بر اساس گروه‌های آزمایشی نیز تصویری از تمایلات رشته‌ای ارائه می‌دهد: علوم تجربی با ۳۳,۲۰۱ نفر (۴۸ درصد) پرطرفدارترین گروه است و پس از آن علوم انسانی با ۱۸,۹۱۳ نفر (۲۷ درصد)، علوم ریاضی و فنی با ۸,۰۷۷ نفر (۱۲ درصد)، زبان‌های خارجی با ۵,۳۶۹ نفر (۸ درصد) و هنر با ۳,۶۰۹ نفر (۵ درصد) قرار دارند. این آمار نشان می‌دهد که رقابت در گروه تجربی به‌مراتب سنگین‌تر از سایر گروه‌هاست.
رتبه‌های برتر و برنامه‌های آموزش و پرورش فارس
در همین زمینه معاون آموزش متوسطه آموزش و پرورش فارس در گفت و گو با «خبرجنوب» ، با اشاره به نتایج امسال می‌گوید: از نظر تک‌رقمی، سال گذشته رتبه ۸ در رشته ریاضی فیزیک را داشته‌ایم و امسال رتبه ۷ در رشته علوم تجربی را کسب کرده‌ایم. با توجه به اینکه تعداد داوطلبان علوم تجربی تقریباً سه برابر بیشتر از گروه ریاضی فیزیک است، این مهم رقابت را سخت‌تر کرده و یک موفقیت محسوب می‌شود.
یزدان دشتیان همچنین از افزایش تعداد تک رقمی‌های منطقه‌ای از ۲ نفر به ۶ نفر، افزایش ۱۰ نفری دو رقمی‌های کشوری و افزایش ۱۶ نفری سه رقمی‌های کشوری خبر می‌دهد.
وی در پاسخ به این پرسش که برای سال جاري تحصیلی، آموزش و پرورش فارس چه برنامه‌هایی را در دستور کار قرار داده است، اظهار کرد :تشکیل و راه‌اندازی کارگروه کنکور سراسری و کمیته‌های زیرمجموعه آن از جمله کمیته داوطلبان تک‌رقمی و رتبه‌ساز در سطح اداره کل، مناطق و مدارس؛ تأکید ویژه بر راه‌اندازی و توسعه کمپ‌های مطالعاتی؛ و پیگیری و برنامه‌ریزی جهت ارتقای نمرات کتبی نهایی با توجه به تأثیر سوابق تحصیلی در کنکور سراسری، به‌ویژه در مدارس عادی دولتی از جمله برنامه هایی است که در مورد ارتقاء سطح کیفی در مدارس به ویژه در مقطع متوسطه دوم و نیز پایه های یازدهم و دوازدهم مد نظر داریم. دشتیان در مورد پیشرفت شهرستانی ها نسبت شیرازی ها، در این گفت و گو ، تصریح کرد: بخش قابل توجهی از دو رقمی و سه رقمی‌های کسب‌شده، علی‌رغم ظرفیت بالاتر، از شیراز بوده است؛ ولی مهم‌ترین عامل در موفقیت شهرستان‌ها تأثیر سوابق تحصیلی و نمرات کتبی نهایی بوده که متأسفانه این مهم در شهر شیراز توسط دانش‌آموزان کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و برنامه ویژه‌ای برای ارتقای آن داریم.
وی در رابطه با موفقیت مدارس سمپاد و نمونه دولتی نیز آن را اتفاقی می‌داند که در کل کشور وجود دارد.
وضعیت پذیرش در دانشگاه‌های کلیدی شیراز
آمار پذیرش دانشگاه‌های اصلی شیراز تصویر متفاوتی از ظرفیت‌پذیری و رقابت در مقاطع مختلف ارائه می‌دهد. بر اساس اعلام رئیس دانشگاه شیراز، در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ که مبنای ورودی‌های مهر ۱۴۰۵ است، مجموعاً ۴,۳۹۹ نفر در این دانشگاه پذیرفته شده‌اند: ۲,۲۶۰ نفر در کارشناسی، ۱,۷۰۴ نفر در کارشناسی ارشد و ۴۳۰ نفر در دکتری. نکته مهم آن است که این دانشگاه با کمبود حدود ۱,۸۰۰ نفری ظرفیت خوابگاه مواجه است که نشان‌دهنده عدم توازن میان ورودی‌ها و زیرساخت‌های رفاهی است.
در حوزه علوم پزشکی، روند پذیرش صعودی بوده است. معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شیراز از رشد ۱۰ درصدی پذیرفته‌شدگان نسبت به سال گذشته خبر داده و حتی در برخی سال‌ها افزایش تا ۲۰ درصد را محتمل دانسته است. در دانشکده پزشکی این دانشگاه نیز در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ بیش از ۱,۴۰۰ دانشجو در مقاطع پزشکی عمومی و تحصیلات تکمیلی پذیرش شده‌اند. دانشگاه صنعتی شیراز نیز به‌عنوان یکی از قطب‌های مهندسی کشور، در سال ۱۴۰۵ در سه مقطع کارشناسی، ارشد و دکتری مجموعاً ۴۶۱ نفر را از طریق آزمون سراسری پذیرفته است. دانشگاه آزاد اسلامی شیراز نیز ظرفیت بالایی برای جذب دانشجو دارد و در واحد شیراز بیش از ۷,۰۰۰ دانشجوی جدید جذب می‌کند؛ در کل استان فارس، بیش از ۸۷,۵۰۰ دانشجو در واحدهای دانشگاه آزاد مشغول تحصیل هستند.
رشته‌های پرطرفدار و تحلیل رقابت
مهندسی کامپیوتر به‌عنوان انتخاب اول بسیاری از داوطلبان گروه ریاضی، در دانشگاه شیراز از رقابتی‌ترین رشته‌هاست. حقوق در گروه علوم انسانی دانشگاه شیراز با ظرفیتی حدود ۸۰ نفر، از ۹۷ درصد رشته‌محل‌های دیگر این گروه رقابتی‌تر است. پزشکی و پیراپزشکی نیز همچنان پرتقاضاترین رشته‌های گروه تجربی هستند و دانشگاه علوم پزشکی شیراز به‌عنوان مقصد اصلی این داوطلبان، شاهد افزایش ظرفیت بوده است.دانشگاه فرهنگیان نیز به‌عنوان متولی اصلی تربیت معلم در کشور، در سال‌های اخیر به گزینه‌ای جذاب برای بسیاری از رتبه‌های برتر کنکور تبدیل شده است؛ زیرا پذیرش در آن همراه با تعهداستخدامی و برخورداری از مزایای مالی و رفاهی در طول تحصیل است. در استان فارس، پردیس‌های مختلف این دانشگاه از جمله پردیس شهید باهنر و پردیس کوثر در شیراز و پردیس‌های شهرستانی مانند مرودشت، کازرون و لار، هر ساله پذیرای هزاران داوطلب هستند.آمارها نشان می‌دهد که در کنکور ۱۴۰۵ نیز رقابت برای ورود به دانشگاه فرهنگیان فارس بسیار سنگین بوده است، به‌ویژه در رشته‌های پرتقاضایی مانند آموزش ابتدایی، مشاوره و راهنمایی و آموزش زبان انگلیسی. سهم بانوان در پذیرش این دانشگاه چشمگیر است و با توجه به ترکیب جنسیتی داوطلبان استان یعنی ۶۸ درصد بانوان، انتظار می‌رود سهم دختران در پردیس‌های فرهنگیان فارس نیز بالا باشد. یکی از چالش‌های اصلی این دانشگاه، ظرفیت محدود پذیرش در برابر خیل مشتاقان است؛ به‌طوری‌که بسیاری از داوطلبان با رتبه‌های قابل قبول نیز از ورود به آن بازمی‌مانند. همچنین، فرآیند گزینش چندمرحله‌ای شامل آزمون کتبی، مصاحبه و بررسی صلاحیت‌های عمومی، بر پیچیدگی این مسیر افزوده است.
چالش‌ها و چشم‌انداز پیش‌رو
به هر جهت، امسال شرایط اعلام دانشگاه‌ها برای ورودی ترم اول به سبب اینکه آزمون کنکور به علت شرایط خاص کشور دیر برگزار شد، متفاوت از سال‌های گذشته است. اما انتظار می‌رود این نتایج در نیمه دوم آبان‌ماه و یا اوایل آذر ماه اعلام گردد و سرانجام به پایان این داستان کنکوری ۱۴۰۵ خواهیم رسید. در این میان، خیل عظیم مشتاقان آموزش عالی و به‌ویژه از نوع پزشکی و مهندسی آن، از فرش قرمز سخن خواهند گفت و هزاران دانشجوی مشتاق و آینده‌ساز از آن عبور خواهند کرد و راه‌های دانشگاه را بر روی خود باز خواهند دید.
با این حال، دو چالش اساسی پیش‌روی دانشگاه‌های فارس قرار دارد: نخست، کمبود زیرساخت‌های رفاهی به‌ویژه خوابگاه که با توجه به افزایش ورودی‌ها نیازمند توجه جدی است. دوم، توازن میان ظرفیت پذیرش و امکانات آموزشی و پژوهشی، به‌ویژه در رشته‌های پرتقاضایی مانند پزشکی و مهندسی کامپیوتر. گزارش پیش‌رو نشان می‌دهد که آمار ورودی‌ها نه‌تنها بازتاب‌دهنده عملکرد نظام آموزش متوسطه است، بلکه بر برنامه‌ریزی ظرفیت‌های دانشگاهی نیز تأثیر مستقیم دارد. بنابراین، هماهنگی میان سیاست‌گذاران آموزش عالی، دانشگاه‌ها و آموزش و پرورش برای مدیریت این ورود انبوه، امری ضروری به نظر می‌رسد. در نهایت، باید میان «آمار داوطلبان» که قطعی و مربوط به مرداد ۱۴۰۵ است و «آمار پذیرش نهایی» که ممکن است بخشی از آن مربوط به سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ باشد، تمایز قائل شد و منتظر انتشار رسمی آمار تفکیکی پذیرفته‌شدگان از سوی سازمان سنجش و دانشگاه‌ها ماند.
